Question  |
Answer |
|
start learning
|
|
Niszczenie brzegu przez morze
|
|
|
|
start learning
|
|
Fale podcinają klif, tworząc niszę abrazyjną, a zabrany materiał skalny ściera dno - powstaje platforma abrazyjna. Nisza się powiększa, a z czasem nawis skalny się obrywa. Materiał skalny na dnie morza tworzy platformę akumulacyjną.
|
|
|
Intensywność erozji morskiej zależy od: start learning
|
|
Siły i wysokości fal, pływów, budowy wybrzeża (rodzaju i ułożenia skał)
|
|
|
Działalność prądów przybrzeżnych start learning
|
|
Powstają mierzeje (kosy - nie dotyka lądu). Prąd przybrzeżny transportuje drobny materiał i osadza go nad zatoką, gdy zwalnia. Po jakimś czasie kosa może zamknąć zatokę - tworzy jezioro przybrzeżne odcięte mierzeją.
|
|
|
|
start learning
|
|
Erozyjna - zabieranie materiału podczas sztormu. Akumulacyjna - powstają plaże, wał burzowy, wał brzegowy, rewa (wał przybrzeżny, mielizna), laguna i lido
|
|
|
|
start learning
|
|
Plaża - płaskie, piaszczyste lub żwirowe wybrzeże. Wał burzowy - kiedy sztorm dociera w głąb plaży i akumuluje materiał. Wał brzegowy - w miejscu, gdzie kończą się fale. Wydmy nadmorskie
|
|
|
|
start learning
|
|
Lido - piaszczysty wał, czasem ponad poziom morza, tam, gdzie fale się załamują i akumulują materiał. Rewa (wał przybrzeżny, mielizna) - wał równoległy do wybrzeża, nietrwały, przemieszcza się prostopadle do brzegu. Laguna - jezioro odcięte przez lido
|
|
|
Typy wybrzeży "nieorganicznych" start learning
|
|
Wybrzeża dalmatyńskie, wybrzeża riasowe, wybrzeża fiordowe, wybrzeża szkierowe (szerowe), wybrzeża limanowe, wybrzeża zalewowo-mierzejowe, wybrzeża lagunowe
|
|
|
|
start learning
|
|
Przy zalaniu równoległych, rozczłonkowanych grzbietów górskich przez morze. Wydłużone wyspy, półwyspy, zatoki.Np. w Chorwacji
|
|
|
|
start learning
|
|
Przy zalaniu prostopadłych do linii brzegowej grzbietów górskich. Zatoki wcinające się w głąb lądu.Np. w Irlandii, Bretanii (Francja)
|
|
|
|
start learning
|
|
Przy zalaniu przez morze dolin polodowcowych. Fiordy - głębokie, kręte, rozgałęzione doliny, ciągnące się kilkadziesiąt kilometrów w ląd.Np. w Norwegii, Nowej Zelandii, Szkocji, na Grenlandii.
|
|
|
Wybrzeża szkierowe (szerowe) start learning
|
|
Przy zalaniu przez morze wygładzonych pagórków polodowcowych.Np. Wyspy Alandzkie (między Finlandią a Szwecją)
|
|
|
|
start learning
|
|
Przy zalaniu przez morze odciętych wałami ujść lub dolin rzecznych.Np. na Ukrainie
|
|
|
Wybrzeża mierzejowo-zalewowe start learning
|
|
Przy odcięciu zatoki mierzeją na płytkim morzu o niewielkich pływach.Np. południowe wybrzeże Morza Bałtyckiego
|
|
|
|
start learning
|
|
Przy usypaniu lido i powstaniu laguny na głębokim morzu o dużych pływach.Np. adriatyckie wybrzeże Włoch, Zatoka Meksykańska, Morze Karaibskie
|
|
|
Typy wybrzeży "organicznych" start learning
|
|
Wybrzeże namorzynowe (mangrowe), słone bagna (roślinność słonolubna, tereny okresowo zalewane i osuszane), wybrzeża koralowe
|
|
|
|
start learning
|
|
Rafy przybrzeżne, rafy barierowe, atole
|
|
|
Wybrzeża namorzynowe (mangrowe) start learning
|
|
Lasy namorzynowe. Drzewa przystosowane są do słonej wody i okresowych zmian jej poziomu. Szczudlaste korzenie stabilizują je podczas pływów, pobierają tlen i filtrują wodę
|
|
|
|
start learning
|
|
Wokół wyspy wulkanicznej tworzy się rafa przybrzeżna. Rafa się rozrasta, a wyspa zapada pod ich ciężarem. Koralowce rosną szybciej niż zapada się wyspa - powstaje pierścień rafy (atol)
|
|
|
Warunki do rozwoju raf koralowych start learning
|
|
Ciepłe morza strefy międzyzwrotnikowej; wysoka temperatura wód (18-34°C), duże zasolenie (27-38‰).
|
|
|
