Moja lekcja

 0    109 flashcards    guest3893032
download mp3 print play test yourself
 
Question język polski Answer język polski
średniowiecze - ramy czasowe
start learning
476r.(966r w Polsce) - 1492r.
teocentryzm
start learning
swiatopoglad stawiajacy Boga w centrum wszystkiego, cel i sens istnienia
Hierarchiczność
start learning
Caly byt jest uporzadkowany na drabinie, jest uporzadkowany
Uniwersalizm
start learning
idea jednolitosci epoki średniowiecza przez jezyk, wiare, model panstwa i system edukacji
idea pośrednictwa
start learning
oddalone elementy struktury bytu potrzebuja posrednikow do porozumienia
Augustynizm
start learning
filozofia, ktora umieszcza Boga w centrum swiata, glosi ze czlowiek jest podzielony na 2 czesci - Bogiem a pokusami ziemskimi
Mistycyzm
start learning
filozofia ktora dazy do spotkania sie z bogiem i uznaje cel zycia za bezposrednje doswiadczenje Boga
Tomizm
start learning
Nawiązywał do idei Arystotelesa, drabiny bytow oraz istoty ludzkiej jako ciało- materie, I dusze- forme. Boga poznajemy dzieki logice(scholastyce)
Franciszkanizm
start learning
filozofia radosnej wiary i chwale Boga za nasze stworzenie. Propaguje zycje z pokorą, w harmoni z natura oraz braterstwo I wspolne zycie, poniewaz wszystko jest stworzeniem Boga
wzorce świetych w sredniowieczu
start learning
Świety asceta lub swiety zyjacy wedlug wzorow franciszkanskich
wzorzec rycerza w sredniowieczu
start learning
stworzony do walki w imie Boga, wladcy I ojczyzny. Jest gleboko wierzacy, odda swoje zycie w imie Boga lub władcy. Cechuje go odwaga, honor i bogobojnosc
wzorzec wladcy w sredniowieczu
start learning
Jest nastepcom Boga na ziemi, ma na celu dobro ojczyzny i poddanych. Ceni honor i wiernosc poddanych, jest madry, rozwazny I sprawiedliwy, ponadto ma kontakt z Bogiem.
Biblia pauperum
start learning
ksiegi ubogich, witraze
ad maiorem Dei gloriam
start learning
ku wiekszej chwale Bożej, haslo wedlug ktorego uwazano ze celem czlowieka jest zwiekszenie Bożej chwaly. Sztuke I budynki tworzono dla Boga, wiec zachowywani anonimowosc(podpisanie sie to pycha)
roznica miedzy symbolem a alegoria
start learning
alegoria ma jedno znaczenie a symbol wiele
apokryf
start learning
tekst rozwijajacy watki nieujete w Bibli
hagiografia
start learning
biografia swietego
memento mori
start learning
pamietaj o smierci, przypomnienie ze kazdy kiedys zginie,
moralitet
start learning
ukazuje droge wyboru bohatera miedzy dobrem a zlem, prowadzaca do zbawienia albo potepienia
pieśń o czynach
start learning
chanson de geste, przedstawia wzorzec osobowy rycerza oraz jego dokonania i wladcy
lit. parenetyczna
start learning
propaguje wzory zachowan
scholastyka
start learning
nauka łaczaca rozum I wiare(religie)
danse macabre
start learning
taniec smierci, motyw przedstawiajacy smierc jako osobe, ktora pociaga za soba do tanca
vanitas
start learning
marnosc, znikomosc i bezwartosciowosc rzeczy I spraw ludzkich ktore jest spowodowane przemijalnoscia zycia
motyw Deesis
start learning
jest w Bogurodzicy, przedstawia matke boską wraz z janem chrzcicielem jako posrednikow miedzy ludzmi a Chrystusem ktory stoi po ich srodku
motyw Stabat Mater Dolorosa
start learning
motyw Stałej Matki Boleściwej(jest w Lamencie Swietokrzyskim), przedstawia cierpienie Maryi stojacej pod krzyzem, ktora patrzy na smierc Jezusa, jego syna
cynizm
start learning
Diogenes z Synopy - prawdziwy cel zycia to cnota, wszystko inne to orzeszkoda, wiec przyjeto ze prawdziwa cnota to doskonala obojetnosc, zyc trzeba wobec natury I ze spoleczenstwo nie istnieje, tylko jednostki
Stoicyzm
start learning
Szczescie to madrosc, ktora osiaga sie za pomoca dyscypliny, moralnosci I stanu spokoju, niezaleznie od zewn. warunkow. Emocje I stan zycia trzeba zaakceptowac.
sceptycyzm
start learning
Szkola watpienia, opiera sie na zasadzie ze kazdy sad mozna zakwestionowac, uwazali jednak ze trzeba miec jakieś prawdy zyciowe. Nigdy nie mozna twierdzic ze wie sie wszystko o pewnej rzeczy
Epikureizm
start learning
Uznaje szczescie i radosc jako najwyzsze dobro I ze zycie szczesliwe to zycie gdzie suma radosci jest wieksza niz suma cierpienia. Powinno sie jednak rozwazac czy to co robimy przyniesie nam wiecej szczescia czy cierpienia. Cnota - narzedzie do kontroli.
Hedonizm
start learning
Rozkosz to cel zycia i motyw ludzkiego postepowania
Sokrates
start learning
cnota jest najwazniejsza, inaczej jest to odwaga rozum I opanowanie. Byl mistrzem dyskusji I stworzyl slowa: "Wiem, że nic nie wiem".
Platon
start learning
dualizm spirytualistyczny, rzeczywistość to odbicie bytow idealnych, lepsza jest dusza bo jest niesmjertelna, jest autorem Państwa oraz tworcom idealizmu
Arystoteles
start learning
Idea zlotego srodka, dualizm materialistyczny, byt to materia I forma a szczęście to rozum
mitologia
start learning
zbiór mitow danej spolecznosci
mit
start learning
opowiesc przekazywana ustnie, majaca wyjasniac niezrozumiale I tajemnicze zjawiska.
archetyp
start learning
wzor ludzkich postaw i zachowan w spoleczenstwie
topos
start learning
staly motyw
sacrum I profanum
start learning
swietosc I zwykłość (3 I 4)
katharsis
start learning
oczyszczenie po wzbudzeniu uczuc litosci I trwogi
tragizm
start learning
konflikt rownorzednych wartosci
deus ex machina
start learning
bog z maszyny, szybkie rozwiazanie problemu przez postac
Renesans okres
start learning
europa - xvi wiek - lata 30 xvii wieku. (poczatek w Polsce). Włochy - xiv do xvi wieku
antropocentryzm
start learning
czlowiek jest w centrum wszechswiata, jest centrum zainteresowania w nauce, filozofii i sztuce oraz literaturze.
reformacja
start learning
ruch na celu majacy zmiane I reforme kosciola - jego praktyk I doktryny
humanizm
start learning
filozofia dbajaca o potrzeby, godnosc, szczescie I swobode rozwoju
irenizm
start learning
dazy do przywrocenia jednosci miedzy roznymi odlamami wyznaniowymi
luteranizm
start learning
zbawienie osiaga sie dzieki łasce I wierze. Zrodlem wiary jest tylko biblia, chwalili tylko Boga.
soli deo Gloria
start learning
chwala tylko bogu
Kalwinizm
start learning
nazwa pochodzi od Jana Kalwina, wedle ktorego ludzie od chwili urodzenia sa przeznaczeni przez Boga albo na zbawienie albo na potepienie
Arianizm
start learning
Podwazal istnienie Trojcy Swietej, glosili cnote, braterstwo, ubóstwo I etyke. Postulowal wyrzeczenie sie majatkow, poniewaz tylko rownosc jest sprawiedliwa oraz. Tylko biblia jest zrodlem religijnosci.
Neoplatonizm
start learning
traktuje swiat jako hierarchie bytow ktore wylaniaja sie z absolutelu (bytu doskonalego). Podstawami (hipostazami) sa swiat: ducha, duszy i materii
Erazm z Rotterdamu
start learning
przed. filozofii renesansowej, twierdzil ze czlowiek z natury jest dobry, a zlo czyni jedynie z niewiedzy ktora jest najwieksza przeszkoda do szczescia calej ludzkosci. Uwazal ze przed. roznych wyznan chrzescijanskich powinni zyc ze soba w zgodzie
Niccolo Machiavelli
start learning
filozof z Florencji, twierdzil ze natura czlowieka jest zla, sklonna do klamstwa I okrucienstwa. Autor slow " Cel uswieca srodki". Uwazal ze wladca powinien rzadzic strachem I jest uprawniony do czynienia zla
tren
start learning
w antyku powstawal po smierci wielkiej, slawnej postaci. U kochanowskiego poswiecony byl on jego zmarlej corce.
Fraszka
start learning
krotki utwor o zartobliwej tresci.
Wzorce osobowe humanisty renesansie
start learning
humanista-wykształcony, tolerancyjny, patriota, umial docenic piekno natury I harmonje
Wzorzec osobowy szlachcica ziemiana w renesansje
start learning
gospodarz znajacy posiadlosci, madrze kieruje praca i sluzba. Jest skromny, madry I honorowy. Zyje w harmonii z natur, prowadzi spokojna egzystencje i ma z zycia przyjemnosc
wzorzec osobowy dworzanina
start learning
jest wyksztalcony, miluje to co polskie, jest oczytany i orientuje sie w wydarzeniach kulturalnych. Zna sie na fairview i czerpie z zycia szczescie.
Makiawelizm
start learning
doktryna polityczna Machiavellego. Maria wartosci dzialan politycznych jest skutecznosc, a wiec dzialania uswiecaja srodki. Polityka jest oddzielona od etyki
Utopia
start learning
utwor literacki, przedstawia program idealnego ustroju, zapewniajacy dobrobyt i szczescie
barok ramy epoki
start learning
wlochy - polowa xvi wieku do xviii, europa - xvii wiek do xviii
paradoks
start learning
sformulowanie wewnetrznie sprzeczne, ale zawierajace jakas prawde
kontrreformacja
start learning
ruch w łonie kosciola katolickiego majacy na celu odnowienie I wzmocnienje go po reformacji, zwiqzany z przesladowaniami I wojnami religijnymi
sarmatyzm
start learning
ideologia polskiej szlachty, cechowala sie wystawnym zyciem, patriotyzmem, uznaniem wlasnej wartosci I wyzszosci polski nad innymi naridami, teatralizacja zycia I idea o poswieceniu sie dla narodu
Kartezjusz
start learning
francuski filozof, matematyk. Przedstawia mysl racjonalizmu I uznaje pewnosc wlasnego myslenia za podstawe wiedzy, Szukal odpowiedzi na to jakie sa wlasciwosci Boga, duszy I ciala
Blaise Pascal
start learning
Filozof, glosil zasade rozdzialu miedzy rozumem I wiara. Twierdzil, ze teologia istnieje poza nauka I nie przynosi postepu bo nie dopuszcza rozumowania. Czlowiek nie moze pojac nieskonczonosci I rozumowo dowiesc istnienia Boga lub nieistnienja.
cogito ergo sum
start learning
mysle wiec jestem
zaklad Pascala
start learning
filozoficzny argument, wedlug ktorego lepiej wierzyc w Boga niz nie wierzyc(nic nie stracisz I mozesz wygrac zycie w niebie)
Tomasz Hobbes
start learning
filozof, stworzyl doktryne moralna koncentrujaca sie na wprowadzeniu regul pokojowego wspolistnienia ludzi. Uwazal ze swiatem natury I ludzka zbiorowoscia wladaja te same prawa, jednak aby zapewnic pokoj, ludzie musza zrzec sie naturalnych praw I popedu
Baruch Spinoza
start learning
filozof, przedstawiciel racjonalizmu. Jego doktryne rozpatruje sie jako panteustyczna. Zaklada ona, ze istnieje jedna substancja budujaca wszechswiat, nieskonczona I wszechmocna. Moze byc zatem utozsamiona z Bogiem, tak jak on moze byc z przyroda
manieryzm
start learning
prad artystyczny poprzedzajacy barok ale wyraznje odmienny od renesasowych. Zrezygnowal z zasad harmonii, dazyl do wyrafinowania I ozdobnosci
marinizm
start learning
nurt poezji, twierdzi ze powinna glownje zadziwiqc czytelnika I go zaskakiwac niezwykloscia jezyka metafor I paradoksami.
rokoko
start learning
styl artystyczny cechujacy sie lekkoscia I wdziekiem
klasycyzm
start learning
zespol kierunkow artystycznych ktore nawuazuja do antyku
panteizm
start learning
doktryna filozoficzna zakladajaca ze jesli istnieje rzecz najdoskonaksza jako projected to musi byc prawdziwa. Nie mozna dokonac podzialu miedzy swiatem materialnym a duchowym. Bog zas tworzy jednosc z natura
sceptycyzm(Barok)
start learning
zaklada ze poznanie ludzkie nie jest w pelni wiarygodne I nie nalezy ufac zmyslom
naturalizm
start learning
stankwisko zakladajace ze rzeczywistosc I wszystkje zachodzace w niej zjawiska mozna wytlumaczyc za pomoca praw praw przyrody. Ludzke I spoleczenstwo to crescent natury
komizm
start learning
kategoria estetyczna, ktora ma na celu wywolac smiech u odbiorcy poprzez ukazanie sprzecznosci, kontrastu I absurdu. Za zrodlo komizmu uznano satysfakcje plynaca z poczucia wyzszosci wobec czyjegos niepowodzenia(ktore nie ma charakteru tragicznego)
anafora
start learning
powtorzenie wyrazu lub kilku na poczatek zdania
animizacja
start learning
metamorphosis, ktora polega na ozywieniu przedmiotow martwych, zajwisk, itd. nadajac im cechy ludzkie
antropomorfizacja
start learning
podobne do animizacji, przypisuje istotom ktore nie sa ludzmi cechy ludzi
antyteza,
start learning
polega na zestawieniu elementow na zasadzie kontrastu, przeciwienstwa
apostrofa
start learning
zwrot do osoby, Bóstwa, idei, czesto w formie wykrzyknikowej
epitet
start learning
wyraz okreslajacy rzeczownik
hiperbola
start learning
wyolbrzymienie czegos
oksymoron
start learning
polaczenie sprzecznych wyrazow, np zywy trup
onomatopeja
start learning
wyraz dzwiekonasladowczy
personifikacja
start learning
nadanie cech ludzkich przedmiotom lub pojecia czynjac z nich postac
peryfraza
start learning
omowienie, zastapienie slowa jego opisem
makaronizmy
start learning
wyrazy pochadzace z jezykow obcych
koncept
start learning
zaskakujacy pomysl, na ktorym opiera sie budowa utworu
oswiecenie ramy czasowe
start learning
europa: xviii w. do 1789 , polska: lata 80 xvii w. do 1789r.
prawo naturalne
start learning
pierwotny, niezbywalny zbior norm moralnych, wynikajacy z dobrej natury czlowieka
sensualizm
start learning
poglad, wedlug ktorego zmysly sa zrodlem poznania prawdziwego swiata
utylitaryzm
start learning
ma 3 czesci(hedonism, agregacjonizm, konsekwencjalizm), twierdzi ze jestesmy zobowiozani(moralnie) do zrobienia tego, co wyprodukuje najwiecej sumy szcescia, czyli sumy szczescia minus cierpienia
wolterianizm
start learning
poglady Woltera, skladaja sie: z kryryki I osmieszania przesadow, fanatyzmu religijnego I zabobonu, odrzucaniu autorytetow(kosciola, wladzy absolutnej), idei tolerancji dla roznych postaw, racjonalizmu i deizmu
russoizm
start learning
przeciwstawienie sie ideom oswieceniowym, poglady jak: cywilizacja, I posted jest niemoralny, nauki I sztuki zniszczyly puerwotne, dobre obyczaje, najwazniejsza wartoscia jest prostota. Panujacy system sprzyja warstwom uprzywilejowanym, potrzebna zmiana
encyklopedysci
start learning
encyklopedia to dzielo, ktore bylo wydawane przez 20 lat, redaktorem byl Denis Diderot, z ktorym wspolpracowalo grono wybitnych uczonych I filozofow. Ich ambicja bylo uporzadkowanie wiedzy o swiecie
deizm
start learning
poglad, wedlug ktorego Bog istnieje jako stworca swiata(metafora wielkiego zegar mistrza) I zrodlo moralnosci. Odrzucal objawienia, bo jako stworca nie ingeruje w stworzony swiat
ateizm
start learning
odrzucenie idei istnienia Boga
libertynizm
start learning
nurt filozoficzny, glosil odrzucenie tradycyjnej obyczajowosci I zasad moralnych proponowanych przez religie, przyznajac czlowiekowi prawo do niczym nieograniczonej wolnosci.
sentymentalizm
start learning
kierunek w literaturze I sztuce, cechowal sie uczciwoscia I nastrojem. Zrodlem byla filozofia powrotu do natury Jean-Jacquesa Rosseau
bajka
start learning
utwor epicki, ma charakter dydaktyczny I pokazuje ludzkie postawy
sielanka
start learning
gatunek literatury pastoralnej, czyli przedstawiajacej zycie wsi I jej mieszkancow
powiastka filozoficzna
start learning
utwor majacy cechy eseju filozoficznego I opowiesci, ma na celu przedstawienie danej koncepcji moralnej lub filozofii
poemat heroikomiczny
start learning
utwor oparty na polaczeniu podnioslego stylu wypowiedzi z blaha tematyka, co tworzy efekt komiczny. Parodiuje eposy bohaterskie
powiesc edukacyjna
start learning
utwor epicki czerpiacy z doswiadczen powiastki fil., ukazuje ksztaltowanie sie swiatopoglodu bohatera od dziecinstwa az po doroslosc, pod wplywem otaczajacej rzeczywistosci
Ignacy Krasicki
start learning
autorotate Satyr, przedstawial polski klasycyzm

You must sign in to write a comment