→ POLSKI → Start Learning / Download MP3 Flashcards

Question		Answer
Sędzia Soplica start learning		gospodarz z Soplicowa, patriota, strażnik staropolskich tradycji i obyczajów, młodszy brat Jacka.
Jacek Soplica (Ksiądz Robak) start learning		ojciec Tadeusza. Z dumnego, porywczego warchoła i zabójcy Stolnika przemienił się w pokornego bernardyna i emisariusza walczącego o ojczyznę.
Stolnik Horeszko start learning		potężny magnat, ojciec Ewy. Wykorzystywał Jacka Soplicę do celów politycznych, a ostatecznie odmówił mu ręki córki, za co zginął z jego rąk.
Telimena start learning		opiekunka Zosi, dojrzała kobieta, kokietka, miłośniczka petersburskich mód i francuszczyzny, szukająca męża.
Ewa Horeszkówna start learning		córka Stolnika, ukochana Jacka Soplicy. Oddana innemu wbrew własnej woli, zmarła na zesłaniu na Syberii, osierocając Zosię.
Soplicowo start learning		centrum tradycji szlacheckiej, "centrum polszczyzny", arkadyjski świat zgody, ładu i starych obyczajów.
Prezesowa Zasławska start learning		mądra, szanowana arystokratka, dawna nieszczęśliwa miłość stryja Wokulskiego. Docenia zasługi i charakter Wokulskiego w przeciwieństwie do reszty jej warstwy społecznej.
Stary subiekt (Ignacy Rzecki) start learning		"ostatni romantyk", lojalny przyjaciel Wokulskiego, sprzedawca i autor "Pamiętnika". Naiwny politycznie bonapartysta.
Julian Ochocki start learning		arystokrata i wybitny naukowiec-idealista, marzący o zbudowaniu maszyn latających, odrzucony przez próżne środowisko sfer wyższych.
Profesor Geist start learning		paryski genialny chemik (uważany często za szaleńca), pracujący nad metalem lżejszym od powietrza; próbuje namówić Wokulskiego do poświęcenia majątku dla nauki.
Helena Stawska start learning		piękna, uczciwa, pracowita kobieta. Kocha skrycie Wokulskiego, ale ostatecznie, po odrzuceniu, wyjeżdża i układa sobie życie w Częstochowie.
Baronowa Krzeszowska start learning		kłótliwa, zgorzkniała po stracie córki mieszkanka kamienicy (którą potem kupuje). Oskarżyła Stawską o rzekomą kradzież lalki jej zmarłej córki.
Lalka (pojęcie z tytułu) ludzie jako marionetki pociągane za sznurki przez los/Boga. start learning		symbol wieloznaczny: lalka Izabela, wokół której kręci się akcja; zabawka-lalka z procesu pani Stawskiej; metafora Rzeckiego
Warszawa start learning		miejsce akcji, miasto olbrzymich kontrastów społecznych (brudne Powiśle contra pełne luksusów Krakowskie Przedmieście i Łazienki).
Drabina społeczna start learning		pojęcie obrazujące niemożność przekroczenia podziałów klasowych w Polsce; Wokulski ma wiedzę i potężny kapitał, a wciąż traktowany jest przez arystokrację jak człowiek z nizin (kupiec galanteryjny).
Paryż start learning		miasto-ideał planowania przestrzennego, gdzie ceni się pracę i kapitał ludzki; stanowi kontrast dla zdegenerowanej, niefunkcjonalnej Warszawy.
Zasławek start learning		utopijny, nowoczesny majątek Prezesowej Zasławskiej. Przykład wcielania pozytywistycznej pracy u podstaw (dobre warunki dla chłopów, sierociniec).
Antygona start learning		tytułowa bohaterka, odważna i bezkompromisowa. Wybiera boskie, niepisane prawa moralne ponad zakaz ludzki i chowa brata, za co zostaje skazana na śmierć.
Edyp start learning		ojciec Antygony, król Teb, który nieświadomie zabił własnego ojca i poślubił matkę, wypełniając tragiczną przepowiednię.
Ród Labdakidów start learning		przeklęty przez bogów ród (należą do niego Edyp i Antygona), obciążony klątwą i dziedzicznym fatum, które prowadzi kolejne pokolenia do zguby.
Polinejkes start learning		brat Antygony. Sprowadził obce wojska na rodzinne Teby, by odzyskać władzę. Uznany przez Kreona za zdrajcę, któremu zakazano pochówku.
Eteokles start learning		brat Antygony, obrońca Teb. Zginął w bratobójczym pojedynku z Polinejkesem, pochowany przez Kreona z najwyższymi honorami.
Kreon start learning		władca Teb, wuj Antygony. Reprezentuje twarde prawo państwowe, kieruje się pychą władcy (hybris), co doprowadza go do utraty najbliższych.
Fatum start learning		ślepy los, nieuchronne i tragiczne przeznaczenie władające życiem bohaterów, od którego nie można uciec ani go zmienić.
Złoty sznur symbol wielkiej straconej narodowej szansy i powrotu do niewoli ("Ostał ci się ino sznur"). start learning		po tym, gdy Jasiek gubi złoty róg w pogoni za czapką z pawich piór, zostaje mu z niego w ręku tylko nędzny sznur
Chata bronowicka start learning		przestrzeń sceniczna i symboliczna "arka przymierza", w której jednoczą się dwie najważniejsze grupy klasowe (chłopi i inteligencja).
Poeta start learning		postać uosabiana przez Kazimierza Przerwę-Tetmajera, marzyciel, dekadent, odizolowany od życia; pojawia mu się duch Rycerza (Zawiszy Czarnego), który symbolizuje tęsknotę Poety do siły, wielkich czynów i chwały.
Chochoł start learning		słomiany ochronny pancerz krzaku róży (zaproszony ironicznie przez młodą parę na złość); dyryguje korowodem zjaw, uosabia uśpienie narodu polskiego, ale też tlące się w środku życie i nadzieję na nadejście wiosny (wolności).
Chocholi taniec start learning		błędne, zamknięte koło (letarg), w którym bezwolnie tańczą usypiani bohaterowie na samym końcu utworu; symbol narodowego marazmu i niezdolności do walki.
Dziad start learning		chłop pamiętający czasy pańszczyzny, wciąż nie ufa panom. Ukazuje mu się upiór Jakuba Szeli.
Jakub Szela (Upiór) start learning		przywódca krwawej rzezi galicyjskiej, okrutnego zrywu chłopów przeciw szlachcie (1846), ukazuje się Dziadowi, przypominając, że prawdziwa solidarność i sojusz chłopów z "panami" na razie jest w obliczu tej zbrodni we krwi niemożliwa.
Dziennikarz start learning		Rudolf Starzewski z konserwatywnego "Czasu", utwierdza w narodzie bierność. Ukazuje mu się Stańczyk wręczający mu Kaduceusz (ironiczny symbol obudzenia się przewodnika narodu, którym jest prasa).
Stańczyk start learning		dawny, przenikliwy i zmartwiony losami państwa błazen królewski; obnaża małość Dziennikarza i inteligencji.
Marysia start learning		starsza siostra Panny Młodej. Ukazuje jej się jej zmarły przedwcześnie na suchoty narzeczony, francuski malarz Ludwik de Laveaux.
Widmo start learning		widmo Ludwika de Laveaux obnażające dawną, niespełnioną, z romantycznym wydźwiękiem miłość Marysi (która wyszła jednak za prozaicznego chłopa, Wojtka).
Gospodarz obarcza tym Jaśka i idzie spać, jest obezwładniony słomianym zapałem. start learning		Włodzimierz Tetmajer, półinteligent mieszkający od 10 lat z chłopami; to jego Wernyhora wybiera na lidera powstania (ofiarując mu Złoty Róg). Zawodzi
Wernyhora start learning		postać mityczna, kozacki wróżbita. Przynosi Gospodarzowi orędzie, według którego z chłopami bronowickimi do świtu należy uderzyć na Kraków; daje mu w darze Złoty Róg budzący ducha w narodzie.
Klimina start learning		bogata chłopka, wdowa, z mocnym chłopskim temperamentem, chętna flirtom z inteligentami.
Czepiec start learning		wójt bronowicki, silny, odważny chłop świadomy swojej wartości ("Cóż tam, panie, w polityce?"). Jest chętny do ruszania w bój natychmiastowo z kosą osadzoną na sztorc, lecz szuka u panów mądrego dowództwa, którego nie dostaje.
Złoty róg start learning		symbol ożywczego czynu narodowego, mobilizacji zbrojnej. Jego porywający dźwięk zagubił się wraz ze złym dowództwem i przywiązaniem Jaśka do materialnych próżności (czapki).
Złota podkowa start learning		koń Wernyhory gubi ją przed odjazdem. Podnosi ją Gospodarz na poczet spraw publicznych, lecz jego żona kładzie do skrzyni na "własne, domowe szczęście", co symbolizuje prywatyzację interesów kosztem dobra wspólnego.
Pan Młody start learning		Lucjan Rydel, powierzchowny ludoman (chłopoman). Ekscytuje się strojem chłopskim nie potrafiąc jednocześnie odciąć się od miasta; zjawia mu się zdrajca, Hetman Branicki.
Hetman Branicki start learning		zjawia się Panu Młodemu. Symbolizuje zdradę w Targowicy, egoistyczną szlachtę zaprzepaszczającą szansę Rzeczpospolitej za pieniądze i sojusz z wrogiem.
Bronowice start learning		wieś koło Krakowa, chata Włodzimierza Tetmajera. Miejsce symbolicznego spotkania podzielonego narodu polskiego (inteligencji i chłopstwa).
Józio Kowalski start learning		główny bohater i narrator, 30-letni pisarz sztucznie wtłoczony w rolę ucznia. Buntuje się przeciwko formom, jakie narzuca mu społeczeństwo.
"Chłopaki" start learning		uczniowie utożsamiający się z wulgarnością, brutalną witalnością i buntem, zgromadzeni wokół Miętusa (przeciwieństwo niewinnych "chłopięcąt").
Miętus start learning		uczeń uosabiający pociąg do brutalności i brudu. Pragnie uświadomić niewinnego Syfona i marzy o "zbrataniu się z parobkiem".
"Chłopięta" start learning		grupa uczniów wokół Syfona, reprezentująca niewinność, posłuszeństwo i szkolną sztuczność.
Syfon (Pylaszczkiewicz) start learning		klasowy prymus, obrońca "chłopięcej niewinności", ofiara brutalnego "gwałtu przez uszy" dokonanego przez Miętusa.
Profesor Pimko start learning		kulturalny filolog z Krakowa, wcielenie szkolnej sztampy. Jego narzędziem jest "upupianie", czyli infantylizowanie uczniów.
Bladaczka start learning		nauczyciel języka polskiego, ślepo powtarzający schematy ("Słowacki wielkim poetą był"), niepotrafiący zainteresować uczniów.
Zuta Młodziakówna / Zosia Hurlecka start learning		Zuta (nowoczesna pensjonarka, obiekt pragnień Józia, symbol "łydki"). Zosia z kolei to tradycyjna panienka z ziemiańskiego dworku w Bolimowie, z którą Józio ostatecznie ucieka.
Groteska start learning		dominująca kategoria estetyczna utworu, polegająca na łączeniu absurdu z powagą, przerysowaniu zachowań postaci i deformacji rzeczywistości.
Młodziakowie start learning		nowoczesna rodzina uosabiająca pozorne wyzwolenie obyczajowe, sport, higienę i sztuczny liberalizm, obnażona przez intrygę Józia.
Łydka start learning		Gombrowiczowski symbol biologicznej młodości, sportu, nowej obyczajowości i pociągu fizycznego, narzucany przez Zutę Młodziakównę.
Pupa / Upupienie start learning		symbol narzucania drugiemu człowiekowi naiwności, niedojrzałości, traktowania go jak dziecko; domena szkoły i Pimki.
Gęba start learning		maska, rola społeczna, sztuczny sposób bycia narzucony przez społeczeństwo. Gombrowicz twierdzi, że przed "gębą" uciec można tylko w inną "gębę".
Bolimowo start learning		dworek wujostwa Hurleckich. Karykatura tradycyjnego ziemiaństwa, ostoja konserwatyzmu i "pańskości" w relacjach z parobkami.
Prof. Jan Moll start learning		wybitny kardiochirurg, pionier nowatorskich operacji serca. Dla Edelmana operacje te były wyścigiem ze śmiercią, przedłużaniem życia ("przesłanianiem płomienia").
Mordechaj Anielewicz start learning		młody przywódca powstania w getcie warszawskim (ŻOB). Z powodu beznadziejnej sytuacji, wraz z innymi bojowcami, popełnił samobójstwo w bunkrze przy Miłej 18.
Michał Klepfisz start learning		inżynier i bojowiec ŻOB, produkował ładunki wybuchowe. Zginął bohatersko, zasłaniając własnym ciałem niemiecki karabin maszynowy.
Pola Lifszyc start learning		dziewczyna, która, nie musząc tego robić, dobrowolnie wsiadła do wagonu na Umschlagplatzu, by nie opuszczać matki w drodze do obozu zagłady w Treblince.
Deheroizacja start learning		celowy zabieg Edelmana polegający na odarciu powstania z mitu, patosu i wielkich słów. Mówienie o bohaterstwie w sposób zwyczajny, surowy (pokazanie brudu, strachu, samobójstw).
Winston Smith start learning		pracownik Ministerstwa Prawdy fałszujący historię; podejmuje cichy bunt przeciwko systemowi Partii, pisząc pamiętnik, za co płaci całkowitym złamaniem psychicznym.
Nowomowa start learning		sztuczny język stworzony przez Partię, ubożejący z każdym rokiem. Jego celem było ograniczenie możliwości myślenia i uniemożliwienie wyrażania buntu.
Myślozbrodnia start learning		najcięższe przestępstwo w Oceanii. Samo pomyślenie o buncie, a nawet podświadoma mimika twarzy niezgodna z wytycznymi Partii, karało się śmiercią.
Julia start learning		kochanka Winstona. Jej bunt przeciw reżimowi ma charakter pragmatyczny, zmysłowy i osobisty (chodziło jej o własne przyjemności), a nie ideologiczny.
Dwumyślenie start learning		wymuszana przez system umiejętność jednoczesnego wyznawania dwóch sprzecznych poglądów i szczerego wierzenia w oba (np. "Wojna to pokój").
Lotta (Charlotte) start learning		idealizowana ukochana Wertera, czuła, lojalna i obowiązkowa. Mimo uczucia do Wertera, pozostaje wierna narzeczonemu.
Albert start learning		narzeczony, a później mąż Lotty. Uosobienie oświeceniowego rozsądku, stabilności i opanowania; moralne i intelektualne przeciwieństwo emocjonalnego Wertera.
Jasiek start learning		zmarły przed dwoma laty ukochany Karusi, którego dziewczyna wywołuje i z którym "rozmawia" na miejskim rynku.
Karusia start learning		obłąkana z rozpaczy dziewczyna widząca ducha. Uosabia romantyczne poznanie poprzez "czucie i wiarę", które stawia ją w opozycji do racjonalnego Starca.
Aldona start learning		żona Konrada (Waltera Alfa). Kiedy jej mąż porzuca szczęście rodzinne dla ojczyzny, ona zamurowuje się dobrowolnie w wieży w Malborku jako pustelnica (Wajdelotka).
Walter Alf start learning		prawdziwe nazwisko Konrada Wallenroda. Litwin porwany w dzieciństwie przez Krzyżaków, który wychował się wśród wrogów, ale zawsze pamiętał o pochodzeniu.
Wallenrodyzm start learning		postawa bohatera, który walczy o słuszną sprawę narodową za pomocą podstępu, zdrady i niemoralnych metod ("lis i lew"), co ostatecznie niszczy go wewnętrznie.
Halban start learning		stary litewski śpiewak (wajdelota), wychowawca i duchowy powiernik Waltera Alfa. Poprzez pieśni podtrzymywał w nim patriotyzm i pragnienie zemsty, uosabia potęgę poezji.
Burza utracił wszystko, więc śmierć go nie przeraża, doznaje jednak pustki i samotności. start learning		sonet opisujący walkę żywiołów na statku. W obliczu zagrożenia tylko Pielgrzym jest obojętny
Stepy akermańskie start learning		sonet będący opisem podróży wozem ("suchym oceanem") przez krymski step, kończący się głuchym nasłuchiwaniem głosu z tęskniącej ojczyzny (Litwy).
Dziesięcioletni chłopiec start learning		nawiązanie do opowieści z utworu (np. Sobolewskiego) o bezwzględnym carskim aparacie represji, wywożącym na Sybir niewinne, okute w łańcuchy dzieci.
Jan Rollison start learning		młody, niewidomy więzień polityczny ze Żmudzi, okrutnie torturowany w śledztwie; pchnięty z okna (lub zmuszony do wyskoczenia) przez aparat senatora Nowosilcowa.
Żegota start learning		więzień uwięziony przez przypadek; opowiada słynną bajkę Goreckiego o ziarnie zakopanym w ziemi (ziarno = wywożona polska młodzież, z której wyrośnie potęga narodu).
Pani Rollison (matka Rollisona) start learning		zdesperowana, ślepa wdowa błagająca okrutnego Nowosilcowa o spotkanie z torturowanym synem. Symbolizuje cierpiącą Matkę Polkę / Matkę Boską Bolesną.
Wasilewski start learning		młody więzień katowany przez carskich oficerów, tak skatowany, że nie mógł iść. Niesiony przez żołnierzy z rozłożonymi rękami przypominał ukrzyżowanego Chrystusa (mesjanizm).
Tomasz Zan start learning		przywódca stowarzyszeń studenckich (Filomatów), szlachetny idealista, który wziął na siebie główną winę, by chronić młodszych i słabszych kolegów.
Adolf Cichowski start learning		ofiara carskiego systemu (opowieść z Salonu Warszawskiego). Przez lata torturowany, po powrocie do domu stał się ludzkim wrakiem, bez pamięci i zaufania do świata.
Jan Sobolewski start learning		więzień, który relacjonuje współwięźniom scenę wywozu polskiej młodzieży (w tym Janczewskiego i Wasilewskiego) na katorgę syberyjską.
Piotr Wysocki oceniając, że arystokracja to zimna skorupa, a wnętrze to gorący, oddany patriota. start learning		postawa patriotyczna z "Salonu Warszawskiego". Wypowiada słynne słowa: Nasz naród jak lawa...
Laura start learning		pierwsza, niespełniona miłość 15-letniego Kordiana. Starsza od niego, traktowała go z pobłażaniem i odrzuciła jego uczucia, co doprowadziło chłopaka do próby samobójczej.
Papież start learning		postać z III aktu. Uosobienie pragmatyzmu politycznego Kościoła. Nakazuje Kordianowi by Polacy modlili się i czcili cara, grożąc buntownikom rzuceniem klątwy.
Nawłoć start learning		majątek Hipolita Wielosławskiego. Arkadia, miejsce uczt i romansów, ale jej pozorność i niesprawiedliwość obnaża fakt wyzysku biednego chłopstwa z pobliskiego Chłodka.
Antoni Lulek start learning		chorowity student prawa, fanatyczny wyznawca ideologii komunistycznej, próbujący zwerbować Cezarego do wywołania krwawej rewolucji w Polsce.
Szklane domy start learning		utopijna, przepiękna wizja czystej, sprawiedliwej, higienicznej nowej Polski oparta na technologicznym wynalazku, opowiadana Cezaremu przez ojca w pociągu (symbol marzeń ojców-niepodległościowców).
Wanda Okszyńska start learning		utalentowana pianistka-nastolatka, cicha, zakochana do szaleństwa i bez wzajemności w Cezarym; ostatecznie z zazdrości truje rywalkę, Karolinę.
Laura Kościeniecka start learning		piękna, zamożna arystokratka w dojrzałym wieku. Pomimo gorącego romansu z Cezarym, wychodzi za bogatego Barwickiego ze strachu przed bankructwem.
Karolina Szarłatowiczówna start learning		szlachcianka z Kresów, utraciła dom przez rewolucję radziecką; pracowita i prawdomówna mieszkanka Nawłoci; zostaje otruta, gdyż kochała Cezarego.
Wskrzeszenie Łazarza start learning		centralny motyw utworu; ewangeliczna przypowieść czytana Rodionowi przez Sonię, zwiastująca duchowe odrodzenie zbrodniarza.
Syberia start learning		miejsce katorgi Raskolnikowa. Nie jest to jednak wyłącznie kara, lecz miejsce oczyszczenia, zrozumienia zbrodni i początku nowego życia przy wsparciu Soni.
Dunia Raskolnikowa start learning		siostra Rodiona, dumna i inteligentna. Gotowa poświęcić własne szczęście i poślubić odpychającego Łużyna, by wyrwać matkę i brata ze skrajnej nędzy.
Arkadij Swidrygajłow start learning		zdemoralizowany ziemianin, "mroczny sobowtór" Raskolnikowa. Zbrodniarz bez wyrzutów sumienia, pusty w środku, ostatecznie z nudy i niespełnionej miłości do Duni popełnia samobójstwo.
Piotr Łużyn start learning		cyniczny dorobkiewicz i hipokryta. Chciał poślubić Dunię tylko dlatego, że jako panna bez posagu byłaby od niego całkowicie zależna, poddańcza i wdzięczna.
Sonia Marmieładowa start learning		córka Marmieładowa, oddała się prostytucji, by ratować głodujące rodzeństwo z macochą. Uosobienie pokory, ofiarności i miłości na wzór chrześcijański.
Alona Iwanowna start learning		chciwa, oschła stara lichwiarka zabita przez Raskolnikowa siekierą (bohater określał ją jako bezużyteczną "wszę").
Siemion Marmieładow start learning		dawny radca tytularny, zdegenerowany alkoholik, który przepija ostatnie pieniądze rodziny; ginie przejechany przez powóz.
Lipce start learning		hermetyczna wspólnota chłopska, uwarunkowana rytmem natury (pór roku) i silną hierarchią majątkową.
Antek Boryna start learning		syn Macieja. Silny, porywczy chłop; tkwi w namiętnym romansie ze swoją macochą (Jagną). Przechodzi metamorfozę i w końcu godzi się z ojcem oraz przejmuje stery nad gospodarstwem.
Gwara start learning		dialekt stylizowany na mowę chłopską z regionu łowickiego, którym posługują się nie tylko bohaterowie dialogów, ale momentami i wiejski narrator (tzw. "gaduła"), by oddać pełen realizm środowiska.
Jagna Paczesiówna start learning		najpiękniejsza we wsi, nadwrażliwa, o silnym popędzie biologicznym i artystycznej duszy. Nie potrafi żyć zgodnie z prawami gromady, za co zostaje z niej okrutnie wyrzucona (wywieziona na wozie gnoju).
Maciej Boryna start learning		najbogatszy gospodarz w Lipcach, ojciec Antka, mąż Jagny. Przywódca gromady w walce o las; umiera w symbolicznym geście siewcy ziemi na wiosnę.
Joseph Grand start learning		urzędnik, autor nigdy niekończącego się jednego zdania powieści. Człowiek mały na zewnątrz, ale wielki duchem, skrupulatnie prowadzi statystyki zgonów (symbol solidarności codzienności).
Jean Tarrou start learning		przyjezdny z zewnątrz (piszący kroniki z miasta). Założyciel formacji sanitarnych. Postawa "świętego bez Boga", walczy ze złem z najwyższych pobudek moralnych; umiera na Dżumę na sam koniec epidemii.
Doktor Bernard Rieux start learning		główny narrator kroniki. Traktuje leczenie chorych nie jako heroizm, lecz zwykłą ludzką uczciwość. Walczy z chorobą z uporem, mimo poczucia absolutnej beznadziei i milczenia niebios.
Raymond Rambert start learning		dziennikarz uwięziony w mieście. Na początku za wszelką cenę usiłuje uciec do ukochanej ("to nie moje miasto"), jednak pod wpływem pracy Rieux postanawia zostać i pomagać walczyć z chorobą.
Ojciec Paneloux start learning		jezuita, w pierwszym kazaniu karci parafian tłumacząc, że epidemia to bicz boży za ich grzechy. Wobec okrutnej śmierci małego dziecka w wannie (synka sędziego Othona) przeżywa wstrząs w drugim kazaniu, umiera nie pozwalając na diagnozę ani leczenie.
Cottard start learning		oszust ścigany przez prawo. Epidemia daje mu wolność (zastopowała działania aparatu policji), w związku z czym cieszy się z choroby. Kiedy epidemia gaśnie, wpada w paranoję i zaczyna strzelać do tłumu.
Oran start learning		miasto akcji utworu; zamknięte i odcięte od świata z powodu zarazy. Staje się uniwersalną metaforą, np. okupowanej Europy w czasie II wojny światowej lub ludzkiego życia uwięzionego w cieniu absurdu i śmierci.
Matka Boska start learning		postać ukazana nie jako postać bolesna i teologiczna, ale jako cierpiąca, ludzka matka, która widzi mękę syna i prosi o współczucie inne matki.
Stabat Mater Dolorosa start learning		motyw "Stała Matka Boleściwa", przedstawiający Maryję u stóp krzyża, dzielącą cierpienie z Chrystusem.
Makbet start learning		wódz wojsk szkockich, który pod wpływem ambicji i przepowiedni staje się tyranem i królobójcą; przechodzi przemianę z bohatera w potwora.
Lady Makbet start learning		żona Makbeta, bezwzględna manipulatorka, która popycha męża do zbrodni; ostatecznie popada w obłęd z powodu poczucia winy (motyw niezmywalnej krwi na rękach).
Trzy Wiedźmy start learning		postacie nadprzyrodzone, które kuszą Makbeta przepowiednią władzy, symbolizują zło drzemiące w człowieku i dwuznaczność losu.
Banko start learning		przyjaciel Makbeta, świadek przepowiedni; zostaje zamordowany, bo jego potomkowie mają być królami; jego duch ukazuje się Makbetowi podczas uczty.
Las Birnam start learning		element przepowiedni; gdy wojska przeciwników Makbeta zbliżają się do zamku, maskując się gałęziami, spełnia się wizja "kroczącego lasu", co zwiastuje śmierć tyrana.
Mistrz Polikarp start learning		uczony mędrzec, który prosi Boga o możliwość ujrzenia Śmierci twarzą w twarz, by poznać jej naturę.
Śmierć start learning		personifikacja ukazana jako rozkładające się ciało kobiety z kosą; budzi grozę, ale i groteskowy śmiech; jest sprawiedliwa, bo zabiera każdego bez względu na stan.
Danse macabre (Taniec Śmierci) start learning		motyw korowodu ludzi wszystkich stanów (od papieża po żebraka) prowadzonych przez śmierć; przypomina o marności życia (vanitas) i równości wobec zgonu.
Roland start learning		wzór rycerza idealnego: odważny, lojalny wobec króla (Karola Wielkiego) i Boga, dbający o honor ponad własne życie; ginie w wąwozie Roncevaux.
Karol Wielki start learning		król Francuzów, idealny władca chrześcijański, mściciel śmierci Rolanda, siwy starzec cieszący się bożą opieką.
Ganelon start learning		ojczym Rolanda, zdrajca, który z nienawiści do pasierba spiskuje z Saracenami, co doprowadza do zagłady tylnej straży wojsk Karola.
Durendal start learning		legendarny miecz Rolanda, zawierający w rękojeści relikwie świętych; symbol potęgi rycerskiej.
Olifant start learning		róg z kości słoniowej; Roland dmie w niego przed śmiercią tak mocno, że pękają mu skronie, by wezwać pomoc króla i ocalić honor rycerzy.
Bogurodzica / Deesis start learning		motyw pośrednictwa: Jan Chrzciciel i Maryja proszą Chrystusa o łaski dla ludzi; najważniejszy wzorzec ikonograficzny w tekście.
Bogurodzica / Archaizmy start learning		staropolskie słowa (np. dziela, bożycze, zbożny), które świadczą o wiekowości tekstu (najstarsza polska pieśń religijna).
Antenor start learning		prawy polityk, patriota, który przedkłada dobro państwa (Troi) nad prywatne korzyści; przeciwnik przekupnego Aleksandra (Parysa).
Fatum państwowe start learning		przekonanie, że upadek moralny rządzących i przekupstwo nieuchronnie prowadzą do zagłady całego państwa.
Andrzej Kmicic start learning		bohater dynamiczny; z watażki i zdrajcy (służba u Radziwiłłów) zmienia się w patriotę-bohatera (jako Babinicz), ratując króla i broniąc Jasnej Góry.
Obrona Jasnej Góry start learning		kluczowy moment powieści; cudowne ocalenie klasztoru staje się symbolem oporu narodu przeciw szwedzkiemu najeźdźcy.
Piotr Skarga start learning		kaznodzieja królewski, który przestrzega przed "sześcioma chorobami Rzeczypospolitej" (m.in. chciwością, brakiem miłości do ojczyzny, niezgodą).
Ojczyzna jako tonący okręt start learning		słynna metafora: jeśli obywatele dbają tylko o swoje "tłumoczki" (majątek), zamiast ratować statek (państwo), wszyscy zginą w odmętach.
Gorcew start learning		były członek nkwd
Marusia start learning		była kowala
Pamfiłow start learning		syn w armii
Misza Kostylew start learning		ręka w ogniu, kochał komnizm
Żyd z grodną start learning		wydał 3 niemców

POLSKI

You must sign in to write a comment

More