Question |
Answer |
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
coś do pomocy w poruszaniu sie
|
|
|
|
start learning
|
|
learned or been influenced over time to think, act, or expect a certain way
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
odpuszczać (w sensie choroba)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
nieświadome marzenia senne (pragnienia)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
przywołać (np. wspomnienia)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
bariera łożyskowa w mózgu
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
use of a single word to express a complete, complex thought
|
|
|
|
start learning
|
|
mowa telegraficzna, bez gramatyki
|
|
|
|
start learning
|
|
ciało migdałowate, limbic system, fight or flight, emotional memory
|
|
|
|
start learning
|
|
podwzgórze, control our body, homeostaza, day night system
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
simple / involuntary reflexes start learning
|
|
proste / mimowolne odruchy
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
Zone of Proximal Development (ZPD) start learning
|
|
strefa najbliższego rozwoju
|
|
|
|
start learning
|
|
schemat / schematy (poznawcze)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
concrete operational stage start learning
|
|
stadium operacji konkretnych
|
|
|
|
start learning
|
|
stadium operacji formalnych
|
|
|
animism / animistic thinking start learning
|
|
animizm (nadawanie przedmiotom cech ludzkich)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
stałość (np. masy, objętości)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
Language Acquisition Device (LAD) start learning
|
|
mechanizm przyswajania języka (Chomsky)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
vocabulary spurt / expand start learning
|
|
skokowy przyrost słownictwa
|
|
|
|
start learning
|
|
habituacja (przywykanie do bodźca)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
unconditioned / conditioned stimulus start learning
|
|
bodziec bezwarunkowy / warunkowy
|
|
|
unconditioned / conditioned response start learning
|
|
reakcja bezwarunkowa / warunkowa
|
|
|
positive / negative reinforcement start learning
|
|
wzmocnienie pozytywne / negatywne
|
|
|
positive / negative punishment start learning
|
|
kara pozytywna / negatywna
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
schedule of reinforcement start learning
|
|
harmonogram wzmocnień (np. fixed-ratio - stałych proporcji, variable-interval - zmiennych odstępów czasowych)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
kształtować (np. zachowanie)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
interpersonal / intrapersonal start learning
|
|
interpersonalna / intrapersonalna
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
fluid vs. crystallised intelligence start learning
|
|
inteligencja płynna vs. skrystalizowana
|
|
|
|
start learning
|
|
stała vs. plastyczna (zmienna)
|
|
|
hereditary vs. environmental start learning
|
|
dziedziczna vs. środowiskowa
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
intelligence quotient (IQ) start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
błąd / uprzedzenie (w testach)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
przechowywanie / zatrzymywać
|
|
|
|
start learning
|
|
wydobywanie / przywoływać
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
pamięć echoiczna (słuchowa)
|
|
|
|
start learning
|
|
pamięć ikoniczna (wzrokowa)
|
|
|
implicit / explicit memory start learning
|
|
|
|
|
episodic / semantic memory start learning
|
|
pamięć epizodyczna / semantyczna
|
|
|
procedural / declarative memory start learning
|
|
pamięć proceduralna / deklaratywna
|
|
|
|
start learning
|
|
pamięć fleszowa (np. z momentu traumy)
|
|
|
|
start learning
|
|
hipertymezja (doskonała pamięć autobiograficzna)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
pamięciowe powtarzanie (wkuwanie)
|
|
|
|
start learning
|
|
szkicownik wzrokowo-przestrzenny
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
jądra podstawne / prążkowie
|
|
|
memory lapse / forgetfulness start learning
|
|
luka w pamięci / zapominanie
|
|
|
mild cognitive impairment (MCI) start learning
|
|
łagodne zaburzenia poznawcze
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
childhood / infantile amnesia start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
dissociative identity disorder start learning
|
|
zaburzenie dysocjacyjne tożsamości
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
stracić kontakt z rzeczywistością
|
|
|
sensationalism / melodramatic headlines start learning
|
|
pogoń za sensacją / przesadzone nagłówki prasowe
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
introversion / extroversion start learning
|
|
introwersja / ekstrawersja
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
otwartość na doświadczenia
|
|
|
|
start learning
|
|
hierarchia potrzeb (Maslow)
|
|
|
nomothetic / idiographic approach start learning
|
|
podejście nomotetyczne / idiograficzne
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
oral / anal / phallic / latency / genital stage start learning
|
|
|
|
|
Oedipus / Electra complex start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
poczucie własnej skuteczności
|
|
|
observational learning (bandura) start learning
|
|
uczenie się przez obserwację
|
|
|
vicarious reinforcement (bandura) start learning
|
|
|
|
|
reciprocal determinism (bandura) start learning
|
|
|
|
|
forming first impressions start learning
|
|
tworzenie pierwszego wrażenia
|
|
|
|
start learning
|
|
z góry przyjęte założenia
|
|
|
|
start learning
|
|
samospełniająca się przepowiednia
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
grupy własne / obce ("my i oni")
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
konformizm (np. eksperymenty Ascha)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
dyskryminacja ze względu na wiek
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
dyskryminacja osób z niepełnosprawnościami
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
dyskryminacja ze względu na rozmiar ciała
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
głód (narkotykowy/alkoholowy)
|
|
|
|
start learning
|
|
tu: centralne znaczenie nałogu w życiu
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
gwałtownie odstawić substancję
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
ciężki nałóg, z którym ktoś się boryka
|
|
|
|
start learning
|
|
wrócić do nałogu (złamać abstynencję)
|
|
|
|
start learning
|
|
mieć silną ochotę na coś, głód
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
niemoderowane pokoje rozmów
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
paranormal phenomena / anomalous events start learning
|
|
zjawiska paranormalne / anomalie
|
|
|
ESP (extrasensory perception) start learning
|
|
postrzeganie pozazmysłowe
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
OBE (out-of-body experience) start learning
|
|
doświadczenie poza ciałem
|
|
|
PK (psychokinesis) / telekinesis start learning
|
|
psychokineza / telekineza
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
plamka żółta / dołek środkowy (miejsce najostrzejszego widzenia)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
photoreceptors (rods and cones) start learning
|
|
fotoreceptory (pręciki i czopki)
|
|
|
|
start learning
|
|
plamka ślepa (miejsce wyjścia nerwu wzrokowego, pozbawione fotoreceptorów)
|
|
|
outer / middle / inner ear start learning
|
|
ucho zewnętrzne / środkowe / wewnętrzne
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
ear canal (auditory canal) start learning
|
|
|
|
|
eardrum (tympanic membrane) start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
kosteczki słuchowe (ogólnie)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
|
start learning
|
|
kanały półkoliste (odpowiedzialne za zmysł równowagi)
|
|
|
|
start learning
|
|
|
|
|
Cerebral cortex (kora mózgowa) start learning
|
|
Zewnętrzna warstwa mózgu. Odpowiada za wyższe procesy poznawcze (higher cognitive functions), świadomość, język i percepcję
|
|
|
Frontal lobe (płat czołowy) start learning
|
|
Centrum funkcji wykonawczych (executive functions). Odpowiada za planowanie, podejmowanie decyzji, kontrolę impulsów (hamowanie pierwotnych reakcji), pamięć roboczą oraz dobrowolną kontrolę motoryczną (motor cortex). Znajduje się tu także ośrodek Broki (produkcja mowy)
|
|
|
Parietal lobe (płat ciemieniowy) start learning
|
|
Ośrodek przetwarzania informacji czuciowych (somatosensory cortex) dotyk, ból, temperatura) oraz integracji sensoryczno-przestrzennej (orientacja własnego ciała w przestrzeni)
|
|
|
Temporal lobe (płat skroniowy) start learning
|
|
Główny ośrodek przetwarzania słuchowego (auditory cortex). Jest kluczowy dla rozumienia mowy (ośrodek Wernickego), rozpoznawania twarzy oraz pamięci deklaratywnej (ze względu na bliskość struktur układu limbicznego)
|
|
|
Occipital lobe (płat potyliczny) start learning
|
|
Podstawowe centrum przetwarzania informacji wzrokowych (visual cortex). Obejmuje analizę kształtu, koloru i ruchu
|
|
|
|
start learning
|
|
Kluczowy dla konsolidacji pamięci (przenoszenia informacji z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej) oraz nawigacji przestrzennej. Należy być krytycznym: hipokamp nie "przechowuje" wspomnień, ale jest "katalogiem" niezbędnym do ich zapisania i późniejszego przywoływania z kory
|
|
|
Amygdala (ciało migdałowate) start learning
|
|
Często redukowane do "ośrodka strachu", co jest sporym uproszczeniem. Współczesne badania wskazują, że ciało migdałowate to węzeł nadający znaczenie emocjonalne bodźcom (zarówno negatywnym, jak i pozytywnym) oraz kluczowy element reakcji "walcz lub uciekaj" (fight-or-flight response)
|
|
|
|
start learning
|
|
Główna stacja przekaźnikowa mózgu (relay station). Prawie wszystkie sygnały sensoryczne (z wyjątkiem węchu) przechodzą przez wzgórze przed dotarciem do kory mózgowej
|
|
|
Hypothalamus (podwzgórze) start learning
|
|
Centrum dowodzenia homeostazą organizmu. Reguluje podstawowe popędy biologiczne (głód, pragnienie, popęd seksualny), temperaturę ciała oraz steruje układem hormonalnym za pośrednictwem przysadki mózgowej (pituitary gland)
|
|
|
Basal ganglia (jądra podstawne) start learning
|
|
Sieć struktur kluczowych dla pamięci proceduralnej (uczenie się nawyków, np. jazdy na rowerze) oraz płynnej inicjacji i kontroli ruchów dobrowolnych
|
|
|
|
start learning
|
|
Tradycyjnie wiązany wyłącznie z koordynacją ruchową, precyzją i utrzymaniem równowagi. Obecnie solidne badania kliniczne udowadniają, że móżdżek bierze również udział w regulacji funkcji poznawczych (np. uwaga, język) i emocjonalnych
|
|
|
|
start learning
|
|
Najstarsza ewolucyjnie część mózgu. Składa się z rdzenia przedłużonego (medulla), mostu (pons) i śródmózgowia (midbrain). Odpowiada za absolutnie podstawowe, autonomiczne funkcje życiowe: oddychanie, tętno, ciśnienie krwi oraz cykl snu i czuwania
|
|
|
Iconic memory (pamięć ikoniczna) start learning
|
|
krótkotrwała pamięć zmysłowa o charakterze wzrokowym
|
|
|
trwa zaledwie ułamek sekundy. start learning
|
|
trwa zaledwie ułamek sekundy.
|
|
|
Echoic memory (pamięć echoiczna) start learning
|
|
|
|
|
pozwala na utrzymanie bodźców dźwiękowych przez około 1 do 2 sekund, co odgrywa kluczową rolę w płynnym przetwarzaniu i rozumieniu mowy. start learning
|
|
pozwala na utrzymanie bodźców dźwiękowych przez około 1 do 2 sekund, co odgrywa kluczową rolę w płynnym przetwarzaniu i rozumieniu mowy.
|
|
|
Haptic memory (pamięć haptyczna) start learning
|
|
zdolność do zapamiętywania doświadczeń związanych ze zmysłem dotyku, od rozpoznawania tekstur po operowanie przedmiotami
|
|
|
Olfactory memory (pamięć węchowa) start learning
|
|
|
|
|
Gustatory memory (pamięć smakowa) start learning
|
|
pamięć smaków, często badana w kontekście awersji smakowej i kształtowania nawyków żywieniowych.
|
|
|
Short-term memory / STM (pamięć krótkotrwała) start learning
|
|
odpowiada za przetwarzanie i utrzymywanie niewielkich ilości informacji. Ma ograniczoną pojemność (zazwyczaj od 4 do 9 elementów). Bez powtarzania informacje zanikają w czasie krótszym niż 30 sekund (zwykle 15 20 sekund).
|
|
|
Working memory (pamięć robocza) start learning
|
|
aktywny system służący nie tylko do tymczasowego przechowywania, ale przede wszystkim do manipulowania informacjami (np. podczas wykonywania w głowie obliczeń matematycznych lub prowadzenia konwersacji).
|
|
|
Episodic memory (pamięć epizodyczna) start learning
|
|
pamięć konkretnych, osobistych doświadczeń i wydarzeń (odnosząca się też do pamięci autobiograficzej). Rejestruje szczegóły sensoryczne oraz kontekst tego, co, gdzie i kiedy się wydarzyło, pozwalając na swego rodzaju "mentalne podróże w czasie".
|
|
|
Procedural memory (pamięć proceduralna) start learning
|
|
pamięć umiejętności motorycznych i nawyków percepcyjno-ruchowych (np. jazda na rowerze, pisanie na klawiaturze, uprawianie sportu). Odpowiada za wykonywanie wyuczonych czynności bez konieczności świadomego skupiania się na każdym ruchu. W systemie pamięci utajonej zawierają się również mechanizmy warunkowania klasycznego oraz torowania (priming
|
|
|