Question  |
Answer |
1. Jaka jest etymologia/pochodzenie pojęcia wychowanie? start learning
|
|
Pojęcie wychowanie wywodzi się od dawnego znaczenia słowa „chdować”, czyli karmić i pielęgnować, co oznacza proces doprowadzenia dziecka do pełnego wzrostu i samodzielności poprzez opiekę.
|
|
|
2. Jaka jest etymologia/pochodzenie pojęcia edukacja? start learning
|
|
Pojęcie „edukacja” pochodzi z łaciny (educare, educere) i oznacza wychowywanie oraz rozwijanie wrodzonych możliwości człowieka.
|
|
|
3. Co oznaczała starożytna paidea? start learning
|
|
Starożytna paideia oznaczała wszechstronne wychowanie i kształcenie człowieka, obejmujące rozwój moralny, intelektualny i fizyczny, przygotowujące go do życia w społeczeństwie.
|
|
|
4. Czym charakteryzują się prakseologiczne definicje wychowania? start learning
|
|
Prakseologiczne definicje wychowania ujmują wychowanie jako celowe, świadome i skuteczne działanie wychowawcy, nastawione na osiągnięcie określonych efektów w rozwoju i zachowaniu wychowanka.
|
|
|
5. Czym charakteryzują się ewolucyjne definicje wychowania? start learning
|
|
Definicje ewolucyjne wychowania to podejście, w którym wychowanie rozumie się jako naturalny proces rozwoju i zdobywania doświadczeń, gdzie najważniejsze jest dziecko oraz jego samodzielne wrastanie w społeczeństwo.
|
|
|
6. Czym charakteryzują się sytuacyjne definicje wychowania? start learning
|
|
Sytuacyjne definicje wychowania charakteryzują się założeniem, że wychowanie nie dokonuje sie poprzez samą rozowe, lecz poprzez stwarzanie sytuacji wychowawczych, które zmuszaja jednostke do samodzielnych wyborów i wyciągania wniosków z podejmowanych dzia
|
|
|
7. Czym charakteryzują się adaptacyjne definicje wychowania? start learning
|
|
Adaptacyjne definicję wychowania charakteryzują się ukształtowaniem człowieka w celu przystosowania jednostki do panujących warunków społecznych, aby mogła ona sprawnie funkcjonować w środowisku biologicznym i społecznym
|
|
|
8. Jak definiowane jest wychowanie wg S. Kunowskiego? start learning
|
|
Według Stefana Kunowskiego wychowanie to system działań pokoleń starszych, który ma na celu pokierowanie rozwojem młodszych osób, aby przygotować je do życia zgodnie z określonym wzorem człowieka.
|
|
|
9. Czym charakteryzuje się wychowanie w sensie szerokim? start learning
|
|
Wychowanie w sensie szerokim to wszystko, co nas kształtuje - zarówno celowe działania (szkoła, dom), jak i przypadkowe wpływy (koledzy, media), które budują naszą osobowość, poglądy i charakter.
|
|
|
10. Czym charakteryzuje się wychowanie w sensie węższym? start learning
|
|
Wychowanie w sensie węższym to wyłącznie celowe i zamierzone działania podejmowane w konkretnym celu i w określonej sytuacji, aby wpłynąć na wychowanka.
|
|
|
11. Czym charakteryzuje się wychowanie w sensie najwęższym? start learning
|
|
Wychowanie w sensie najwęższym to świadome i intencjonalne wpływanie na sferę emocjonalno-wolicjonalną jednostki lub dążenie do ukształtowania określonych umiejętności, kompetencji, postaw.
|
|
|
12. Czym jest wychowanie w sensie pośrednim? start learning
|
|
Wychowanie w sensie pośrednim to dyskretne pomaganie człowiekowi, by sam chciał się rozwijać.
|
|
|
13. Czym jest wychowanie w sensie bezpośrednim? start learning
|
|
Wychowanie w sensie bezpośrednim to takie oddziaływanie wychowawcze, w którym wychowawca celowo i świadomie wpływa na wychowanka z zewnątrz, a rola samego wychowanka jest ograniczona.
|
|
|
14. Jakie są podobieństwa między wychowaniem, socjalizacją i inkulturacją? start learning
|
|
Mają wspólny cel, przygotowują jednostkę do życia społeczeństwie, wzajmenie się uzupełniają, polegają na przejmowaniu języka, norm i zwyczajów, kształtują osobowość, umożliwiają przystosowanie do kultury i społeczeństwa
|
|
|
15. Jakie są punkty wspólne wychowania i opieki? start learning
|
|
Idą ze sobą w parze-kiedy się kimś opiekujesz, to jednocześnie go wychowujesz. -Wspierają rozwój psychiczny, emocjonalny, społeczny, fizyczny realizują się poprzez czynności codzienne, które są nauka ważnych zasad, norm i wartości
|
|
|
16. Czym się różni wychowanie od opieki? start learning
|
|
Wychowanie to świadomy i zaplanowany proces ma na celu doprowadzenie człowieka do niezależności i samodzielności, skupia się na przyszłości i kształtowaniu charakteru.
|
|
|
16. Czym się różni wychowanie od opieki? V2 start learning
|
|
Opieka pojawia się tam gdzie występuje bezradność, koncentruje się na zapewnianiu bezpieczeństwa i ochrony oraz skupia się na zaspokajaniu bieżących potrzeb, ma charakter doraźny i aktualny.
|
|
|
17. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem złożonym? start learning
|
|
Wychowanie jest procesem złożonym, ponieważ kształtowanie osobowości człowieka odbywa się pod wpływem wielu czynników zewnętrznych (środowiska) i wewnętrznych (przeżycia, doświadczenia ).
|
|
|
18. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem intencjonalnym? start learning
|
|
Wychowanie jest procesem intencjonalnym, ponieważ wychowawca świadomie i celowo planuje oraz podejmuje działania wychowawcze, dobierając odpowiednie cele, metody i środki, aby ukierunkować rozwój społeczny, moralny i osobowościowy wychowanka.
|
|
|
19. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem interakcyjnym? start learning
|
|
Wychowanie jest procesem interakcyjnym, ponieważ to „współpraca dwóch stron”. Jest skuteczne wtedy, gdy obie strony aktywnie uczestniczą w procesie wychowania, wpływając na siebie poprzez komunikację, zachowania i relacje.
|
|
|
20. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem relatywnym? start learning
|
|
Wychowanie jest procesem relatywnym, ponieważ jego przebieg i efekty zależą od wielu zmiennych czynników, takich jak kultura, środowisko społeczne, sytuacja życiowa, czas oraz indywidualne cechy wychowanka i wychowawcy
|
|
|
21. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem długotrwałym? start learning
|
|
Wychowanie jest procesem długotrwałym, ponieważ obejmuje wszystkie etapy życia człowieka. Wymaga systematyczności i cierpliwości gdyż jego efekty ujawniają się stopniowo.
|
|
|
22. W jaki sposób charakteryzuje wychowanie koncepcja behawiorystyczna? start learning
|
|
Koncepcja behawiorystyczna charakteryzuje wychowanie jako bezpośrednie sterowanie zachowaniem człowieka poprzez stosowanie zewnętrznych bodźców, takich ja nagrody i kary, które mają na celu
|
|
|
23. Jakie są zalety behawiorystycznej koncepcji wychowania? start learning
|
|
Do jej zalet należą: * jasność i jednoznaczność zasad, * skuteczność w utrwalaniu pożądanych zachowań, * łatwość kontroli i oceny efektów wychowania * wprowadzenie porządku i dyscypliny.
|
|
|
23. Jakie są wady behawiorystycznej koncepcji wychowania? start learning
|
|
Do wad zalicza się: * pomijanie sfery emocjonalnej i motywacji wewnętrznej dziecka, * mechaniczne traktowanie procesu wychowania, * uzależnianie zachowań od nagród i kar * ograniczanie samodzielności i rozwoju odpowiedzialności moralnej.
|
|
|
24. W jaki sposób charakteryzuje wychowanie koncepcja humanistyczna? start learning
|
|
Koncepcja humanistyczna charakteryzuje wychowanie jako wspieranie rozwoju człowieka, który sam kształtuje swoje życie. Wychowawca pomaga wychowankowi rozwijać samodzielność, odpowiedzialność i aktywność, szanuję jego potrzeby i
|
|
|
25. Jakie są zalety humanistycznej koncepcji wychowania? start learning
|
|
Zalety: * wspiera empatię, komunikację i bliskie relacje z wychowawcą * wspiera aktywność i samodzielność wychowanków * wzmacnia postawy demokratyczne * buduje pozytywną atmosferę sprawiając że szkoła jest bliższa życiu
|
|
|
zalety humanistycznej koncepcji wychowania? start learning
|
|
Wady: * sprowadza wychowanie do relacji terapeutycznej, zaniedbując jego tradycyjne cechy: cele, treści, niesymetryczność i kontekst społeczny, * pomija mierzalne efekty szkolne, takie jak wiedza i umiejętności * może zwiększać poczucie zagrożenia i
|
|
|
26. W jaki sposób charakteryzuje wychowanie koncepcja psychospołeczna? start learning
|
|
Psychospołeczna koncepcja wychowania uważa, że człowiek rozwija się przede wszystkim przez kontakty z innymi. Wychowanie polega na budowaniu bezpiecznych i życzliwych relacji oraz zaspokajaniu potrzeb wychowanka, takich jak przynależność i miłość.
|
|
|
27. Jakie są zalety psychospołecznej koncepcji wychowania? start learning
|
|
Zalety: * podkreśla znaczenie relacji społecznych, * wspiera potrzeby wychowanka (bezpieczeństwo, przynależność, miłość) * rozwija samodzielność oraz współpracę.
|
|
|
Jakie są wady psychospołecznej koncepcji wychowania? start learning
|
|
Wady: * wpływ wychowawcy jest ograniczony, * brak dobrych relacji może powodować lęk, izolację lub problemy emocjonalne. * zbyt silne skupienie na relacjach i emocjach może pomijać mierzalne efekty nauki i wiedzę,
|
|
|
28. Czym zajmuje się aksjologia pedagogiczna? start learning
|
|
Alsjologia pedagogiczna zajmuje się wartościami w wychowaniu i edukacji. Bada, jakie wartości są ważne w procesie wychowawczym, jak je przekazywać uczniom oraz jak wpływają na rozwój osobowości i postawy człowieka.
|
|
|
29. Jaki jest współczesny kontekst aksjologiczny wychowania? start learning
|
|
Współczesny kontekst aksjologiczny wychowania odnosi się do wartości, które są ważne we współczesnym społeczeństwie i powinny kształtować wychowanie takie jak szacunek dla człowieka, tolerancja, odpowiedzialność, samodzielność i przygotowanie do życia w
|
|
|
30. Jak określane są wartości subiektywne start learning
|
|
Wartości subiektywne to takie, które zależą od doznań, gustu i potrzeb danej osoby. Mogą się różnić w zależności od człowieka Przykłady: ulubiony smak potrawy, gust muzyczny, to co ktoś uważa za ważne w życiu...
|
|
|
30. Jak określane są wartości obiektywne? (przykłady) start learning
|
|
Wartości obiektywne to wartości, które istnieją niezależnie od indywidualnych opinii, upodobań czy emocji. Są trwałe i mają charakter idealny. -Przykłady: dobro, sprawiedliwość, prawda, godność człowieka.
|
|
|
31. Typologia wartości według Maxa Schelera. start learning
|
|
Absolutne, religijne – najwyższe w hierarchii, np. świętość i nieświętość. -Duchowe – estetyczne (piękno i brzydota) i poznawcze (prawda i fałsz), w tym prawne (prawość i bezprawie) -Witalne – związane z życiem i zdrowiem, np. siła, witalność, HEDNOISTYCZ
|
|
|
32. Jakie funkcje pełnią wartości w wychowaniu? start learning
|
|
* wyznaczają cele wychowania, stanowią ich źródła i uzasadnienia * wyznaczają kryteria oceny działań wychowawczych
|
|
|
33. Na czym polega wychowanie do wartości w sensie szerokim start learning
|
|
W sensie szerokim polega na przygotowaniu do samodzielnego dostrzegania, wybierania i realizowania wartości. Celem jest kompetencja i dojrzałość aksjologiczna.
|
|
|
33. Na czym polega wychowanie do wartości w sensie wąskim? start learning
|
|
W sensie wąskim polega na kształceniu gotowości do przyjęcia i realizowania określonych wartości zgodnie z programem wychowawczym oraz motywowanie do ich świadomego i dobrowolnego realizowania zgodnie z przyjętym ideałem wychowania.
|
|
|
34. Jakie są etapy wychowania do wartości? (krótka charakterystyka). start learning
|
|
1. Odkrywanie – poznanie i zrozumienie wartości. 2. Przeżywanie – emocjonalne doświadczanie wartości. 3. Uwewnętrznienie – praktykowanie i utrwalanie wartości. 4. Internalizacja – uznanie wartości za własne i życie zgodnie z nimi.
|
|
|
35. Czym zajmuje się teologia wychowania? start learning
|
|
Teologia wychowania zajmuje się badaniem celów wychowania. Poszukuje odpowiedzi na pytania, m.in.: czym są cele wychowania, jakie są ich funkcje, źródła i rodzaje oraz czy można je oceniać
|
|
|
Jak definiowany jest cel wychowania? start learning
|
|
Cel wychowania to zamierzony efekt wychowania, czyli stan, do którego wychowawca chce doprowadzić wychowanka poprzez świadome i zaplanowane działania.
|
|
|
37. Czym jest ideał wychowania? start learning
|
|
Ideał wychowania to teoretyczna wizja doskonałego człowieka, która wyznacza nadrzędny cel i kierunek wychowania, choć nie jest w pełni osiągalna.
|
|
|
38. Jaka jest różnica między celami a ideałami wychowania? V1 start learning
|
|
Cele wychowania to konkretne, realne efekty, które wychowawca chce osiągnąć (np. rozwój odpowiedzialności, uczciwości, zdobycie umiejętności).
|
|
|
38. Jaka jest różnica między celami a ideałami wychowania? start learning
|
|
Ideał wychowania to ogólna, nieosiągalna w pełni wizja doskonałego człowieka, wyznacza kierunek wychowania.
|
|
|
39. Jakie są funkcje celów wychowania? start learning
|
|
* wyznaczają kierunek działań wychowawczych. * porządkują i planują proces wychowania. * mobilizują wychowawcę i wychowanka do działania. * umożliwiają ocenę efektów wychowania.
|
|
|
40. Czym różni się światopogląd od ideologii? V1 start learning
|
|
Światopogląd to osobisty, całościowy sposób postrzegania świata i sensu życia, który obejmuje wartości, normy i przekonania oraz kieruje życiem jednostki Natomiast
|
|
|
40. Czym różni się światopogląd od ideologii? v2 start learning
|
|
Ideologia to bardziej konkretny system poglądów, często związany z grupą społeczną lub polityką, który służy do realizacji określonych interesów i nie musi być naukowo udowodniony
|
|
|
Czym zajmuje się pedagogika światopoglądowa? start learning
|
|
Pedagogika światopoglądowa zajmuje się formułowaniem ideowych i wartościowych podstaw wychowania oraz edukacji – definiuje cele, zasady i sens działań edukacyjnych, wskazując, jak i dlaczego wychowywać.
|
|
|
42. Jakie są funkcje ideologii edukacyjnej? start learning
|
|
Funkcja zachowawcza – utrzymuje tradycję i kształtuje człowieka według istniejącego porządku. Funkcja innowacyjna – wspiera tworzenie „człowieka nowego” zgodnie z nowymi wartościami i ideam oraz wprowadza zmiany edukacyjne.
|
|
|
Opisz wybraną koncepcję pedagogiczną z podręcznika M. Łobockiego: start learning
|
|
Koncepcja wychowania ks. Jana Bosko
|
|
|
