Geogarfia pojecia

 0    40 flashcards    klementus
download mp3 print play test yourself
 
Question język polski Answer język polski
Procesy egzogeniczne
start learning
Zewnętrzne procesy rzeźbotwórcze oddziałujące na skorupę ziemską (wywołane np. przez słońce, wodę, wiatr, lód, grawitację). Często wyrównują powierzchnię Ziemi.
Denudacja
start learning
Ogół procesów prowadzących do obniżania i wyrównywania wypukłych form terenu. Zachodzi w wyniku wietrzenia, erozji i ruchów masowych.
Wietrzenie
start learning
Proces rozpadu skał na mniejsze fragmenty lub ich rozkładu chemicznego pod wpływem czynników atmosferycznych i organizmów.
Zwietrzelina
start learning
Produkt wietrzenia – zewnętrzna część skały o przekształconych właściwościach fizycznych lub chemicznych.
Wietrzenie mechaniczne (fizyczne)
start learning
Rozpad skał na mniejsze fragmenty bez zmiany ich składu chemicznego.
Wietrzenie solne
start learning
Rozpad skały wywołany naciskiem spęczniałych kryształów soli, które krystalizują i pęcznieją w jej szczelinach (występuje głównie w klimacie suchym).
Wietrzenie mrozowe (zamróz)
start learning
Rozpad skały wywołany powtarzającym się zamarzaniem i rozmarzaniem wody w jej szczelinach. Prowadzi do powstania dużych bloków skalnych (rozpad blokowy).
Gołoborze (rumowisko skalne)
start learning
Nagromadzenie dużych bloków skalnych na stokach górskich, stanowiące efekt wietrzenia mrozowego.
Wietrzenie termiczne (insolacyjne)
start learning
Rozpad skał pod wpływem dużych dobowych wahań temperatury (nagrzewanie i rozszerzanie w dzień, kurczenie w nocy).
Rozpad ziarnisty
start learning
Rozsypanie się skały na pojedyncze ziarna mineralne na skutek nierównomiernego nagrzewania się różnych minerałów.
Łuszczenie (eksfoliacja)
start learning
Odpadanie zewnętrznych, nasłonecznionych warstw skały w postaci płatów lub płyt.
Wietrzenie ilaste
start learning
Pęcznienie i kurczenie się skał ilastych pod wpływem zmian wilgotności (nasiąkania wodą i parowania).
Wietrzenie chemiczne
start learning
Rozkład skał polegający na zmianie ich składu chemicznego pod wpływem wody, dwutlenku węgla i tlenu.
Wietrzenie biologiczne
start learning
Rozkruszanie i zmiana składu chemicznego skał spowodowana działaniem organizmów (np. korzeni drzew, zwierząt kopiących nory, kwasów organicznych).
Ruchy masowe
start learning
Przemieszczanie się materiału skalnego lub zwietrzeliny po stoku pod wpływem siły ciężkości.
Odpadanie
start learning
Odrywanie się i swobodne spadanie pojedynczych okruchów skał na stromych stokach.
Żleb
start learning
Podłużna rynna wyżłobiona w stoku przez spadające i odbijające się od niego okruchy skalne.
Stożek usypiskowy (piargowy)
start learning
Nagromadzenie materiału skalnego u wylotu żlebu.
Obrywanie
start learning
Nagłe odrywanie się i spadanie dużych mas skalnych. Powstaje po nim blokowisko skalne.
Osuwanie
start learning
Gwałtowne zsuwanie się zwietrzeliny lub luźnych skał w dół stoku. Tworzy niszę osuwiskową (u góry) i jęzor osuwiskowy (u dołu).
Spływanie
start learning
Szybkie przemieszczanie się zwietrzeliny silnie przesiąkniętej wodą po intensywnych opadach deszczu (traci przy tym pierwotną strukturę).
Spełzywanie
start learning
Bardzo powolne przesuwanie się zwietrzeliny w dół stoku o małym nachyleniu (objawia się np. wygiętymi dniami pni drzew czy pochylonymi płotami).
Soliflukcja
start learning
Powolne spływanie powierzchownej, rozmarzniętej i nasączonej wodą warstwy gruntu po głębszej, zamarzniętej warstwie w zimnym klimacie.
Cieczenie
start learning
Głębokie spełzywanie bardzo grubej, nasączonej wodą warstwy zwietrzeliny w klimacie gorącym i wilgotnym.
Krasowienie
start learning
Proces rozpuszczania skał (głównie węglanowych, takich jak wapienie) przez wodę zawierającą dwutlenek węgla.
Żłobki krasowe
start learning
Powierzchniowe, niewielkie podłużne bruzdy wyżłobione na skałach wapiennych przez spływającą wodę opadową.
Żebra krasowe
start learning
Grzbiety i wypukłości rozdzielające żłobki krasowe.
Leje krasowe
start learning
Okrągłe zagłębienia terenu powstałe z rozpuszczania skał na powierzchni lub zapadnięcia się podziemnych pustek.
Uwały
start learning
Duże zagłębienia krasowe powstałe z połączenia kilku lejów krasowych.
Polja
start learning
Wielkie, płaskodenne kotliny krasowe otoczone stromymi wapiennymi zboczami.
Ponor
start learning
Otwór/zagłębienie w ziemi, którym woda opadowa lub rzeka wpływa pod powierzchnię terenu.
Kanion krasowy
start learning
Głęboko wcięta dolina rzeczna o bardzo stromych, skałkowych zboczach na obszarze krasowym.
Wywierzysko
start learning
Bardzo wydajne źródło, którym woda z podziemnego ciągu krasowego wypływa na powierzchnię.
Ostańce krasowe / Mogoty
start learning
Wzniesienia i skałki wapienne, które nie uległy całkowitemu rozpuszczeniu. W wilgotnym klimacie tworzą wysokie wieże nazywane mogotami.
Jaskinia
start learning
Podziemna pustka w skałach o rozmiarach umożliwiających wejście człowiekowi.
Stalaktyt
start learning
Nacieki krasowe zwisające ze stropu jaskini w kształcie sopli (ich odmianą są rurkowate makarony).
Stalagmit
start learning
Nacieki krasowe rosnące od dna jaskini ku górze, powstające z kapiącej wody.
Stalagnat
start learning
Kolumna skalna powstała w wyniku połączenia się stalaktytu ze stalagmitem.
Draperia naciekowa
start learning
Nacieki w formie cienkich zasłon lub falbanów narastających na nachylonych ścianach jaskini.
Namulisko
start learning
Osady mineralne i organiczne wypełniające dno i korytarze jaskini.

You must sign in to write a comment