ewolucjonizm

co to?

orientacja teoretyczna, której podstawowym paradygmatem teorii kultury jest koncepcja ewolucji kulturowej

odmiany ewokucjonizmu

■unilinearny ■uniwersalny ■multilinearny ■neodarwinizm

ewolucjonizm w XIX wieku

■źródło: XVIII w. filozofia naturalna i XVII w. koncepcja linearnego postępu ■sprzeciw wobec ortodoksyjnie chrześcijańskiej akceptacji przekazu biblijnego

filary ewolucjonizmy:

■zasada jednorodności świata ■działania ludzkie podlegają niezmiennym prawom ■odrzucenie boskiej ingerencji w rozwój natury ■przeciwstawienie nauki religii

ewolucjonizm unilinearny

■naturalizm ontodologiczny i metodologiczny ■poszukiwanie początków kultury ■jedność natury ludzkiej ■tożsamość natury ludzkiej (ludzkiego umysłu)- kultury w swych podtawowych formach są zawsze takie same ■uniwersalizm rozwoju kulturowego

ewolucjonizm unilinearny dalej

■genetyczna ciągłość rozwoju- jedna dominująca linia ewolucji ■podział na kultury wyżej i niżej rozwinięte ■metoda porównawcza -podst. procedura badawcza ■rozwój = postęp ■stadialność rozwoju ■przeżytki kulturowe ■dzicy jako żyjący przodkowie

Adolf Bastian (1826-1954)

w różnym czasie pojawiają się podobne zjawiska kulturowe we wszystkich kulturach ■Elementergedanden- idee i wytwory zasadnicze ■idee i wytwory wtórne, tylko w pojedynczych kulturach (wynik oddziaływania środowiska)

przedstawiciele

■E.B. Taylor ■L.H. Morgan ■J. Frazer ■J.J. Bachofen ■J. Lubbock ■J. McLennan

Edward Burnett Taylor (1832- 1917)

■kultura podlega ewolucji (każda takiej samej) ■kultury różnią się tempem ewolucji ■animizm- pierwsza religia ■spirytyzm➡️ politeizm➡️ monoteizm ■rozwój: dzikość➡️ barbarzyństwo➡️ cywilizacja

James Frazer (1854-1941)

■folklorysta, religioznawstwo ■zainteresowania: geneza i rozwój wierzeń religijnych oraz ewolucja umysłowego rozwoju ludzkości ■"Złota Gałąź"- 1 wydania 1890 r. (12 tomów) ■inne prace: "Totemism" 1887, "Totemism and Exogamy" 1910

Złota gałąź

monumentalne studium pierwotnych wierzeń łączące analizę mitów starożytnych i biblijnych z materiałem etnograficznym i folklorem ludów całego świata (to był ten tekst o magii homeopatycznej)

w umysłowym rozwoju ludzkości wyróżnia się 3 etapy (Frazer):

1. myślenia magicznego 2. myślenia religijnego 3. myślenia naukowego

magia (Frazer)

magia była efektem logicznego błędu człowieka pierwotnego ■magia homeopatyczna- podobieństwa ■magia kontagialna-styczności ■magia sympatyczna- zakłada istnienie tajnego powinnowactwa przedmiotów fizycznych

totemizm (według Frazera)

pierwotna forma religii związana z istnieniem rodów egzogamicznych

Levis Henry Morgan (1818-1881)

■"Ancient Society" 1877 ■3 okresy etniczne ludzkości: dzikość, barbarzyństwo i cywilizacja

Dzikość:

■wyprodził homo erectus ze świata zwierzęcego ■3 stany dzikości

niższy stan dzikości:

■od samego początku istnienia człowieka ■kończy się wynalezieniem ognia i najprymitywniejszych narzędzi z kamienia, kości i drewna ■prymitywne ludy zbierackie, żaden się nie zachował

średni stan dzikości:

■ludzie się rozprzestrzeniają po ziemii ■jedzą zwierzęta ■piczątki organizacji społecznej ■kończy się wynalezieniem łuku i strzał

wyższy stan dzikości:

■kończy go wynalezienie garncarstwa

niższy stan barbarzyństwa:

■osiadły tryb życia ■matriarchat ■pojawienie się religii ■tkactwo ■kończy się oswojeniem zwierząt (wschód) lub uprawa kukurydzy (zachód)

średni stan barbarzyństwa:

■domy z kamienia i cegły ■kończy się umiejętnością wytopu żelaza

wyższy stan barbarzyństwa:

■koło garncarskie ■miecze, siekiery, zbroje żelazne ■pierwsze mjasta i świątynie ■patryjarchat ■małżeństwo monogamiczne ■własność prywatna ■kończy się wynalezieniem alfabetu i pisma

Cywilizacja

■wczesna faza (starozytna)- kończy ją wprowadzenie prochu strzelniczego ■faza nowożytnia- kończy maszyna parowa ■ostatnia (ciągle trwająca) faza: cywilizacja techniczno-przemysłowa

ewolucja rodziny według Morgana

etap 1-grupa bez organizacji społecznej, brak struktur 2-rodzina kazirodcza 3-rodzina swoista (bracia mają wspólne żony) 4-rodzina syndiasmiczna- 2 pary 5-poligynia (1 chłop, wiele bab) 6-monogamia