1 - 34

Kan. 1

Kanony tego Kodeksu dotyczą jedynie Kościoła łacińskiego.

Kan. 2

Kodeks zazwyczaj nie określa obrzędów, jakie należy zastosować przy sprawowaniu czynności liturgicznych, dlatego obowiązujące dotychczas przepisy liturgiczne zachowują swoją moc, chyba że któreś z nich są sprzeczne z kanonami Kodeksu.

Kan. 3

Kanony Kodeksu nie odwołują ani też nie zmieniają umów zawartych przez StolicęApostolską z państwami albo innymi społecznościami politycznymi; zachowują one przeto swoją dotychczasową moc, nawet jeśli są sprzeczne z przepisami tego Kodeksu.

Kan. 4

Prawa nabyte oraz przywileje udzielone dotychczas przez Stolicę Apostolską osobom fizycznym lub prawnym, a będące w użyciu i nieodwołane, pozostają nienaruszone, chyba że kanony tego Kodeksu wyraźnie je odwołują.

5 § 2.

Zachowuje się zwyczaje istniejące dotychczas obok prawa, tak powszechne, jak i partykularne.

6 § 2.

W takiej mierze, w jakiej kanony niniejszego Kodeksu zawierają dawne prawo, powinny być interpretowane z uwzględnieniem również kanonicznej tradycji.

Kan. 7

Ustawa zaczyna istnieć z chwilą jej promulgowania.

8 § 2.

Ustawy partykularne są promulgowane w sposób określony przez ustawodawcęi zaczynają obowiązywać po miesiącu od dnia promulgacji, chyba że w samej ustawie określonoinny termin.

Kan. 9

Ustawy odnoszą się do przyszłości, a nie do przeszłości, chyba że zastrzega sięw nich wprost o wydarzeniach przeszłych.

Kan. 10

Jedynie te ustawy należy uznać za unieważniające albo uniezdalniające, którewyraźnie postanawiają, że czynność jest nieważna albo osoba niezdolna.

Kan. 11

Ustawy czysto kościelne obowiązują ochrzczonych w Kościele katolickimlub do niego przyjętych, którzy w wystarczającym stopniu używają rozumu, oraz – jeżeli ustawainaczej wyraźnie nie zastrzega – mających ukończony siódmy rok życia.

Kan. 12 § 1.

Ustawy powszechne obowiązują na całym świecie i wiążą wszystkich, dla których zostały wydane.

12 § 2.

Spod ustaw powszechnych, które nie obowiązują na określonym terytorium, są wyjęciwszyscy, którzy na tym terytorium aktualnie przebywają.

12 § 3.

Ustawy wydane dla określonego terytorium wiążą tych, dla których zostały wydanei którzy posiadają na nim stałe lub tymczasowe zamieszkanie oraz jednocześnie aktualnie na nimprzebywają, z zachowaniem w mocy przepisu kan. 13.

Kan. 13 § 1.

O ile nie stwierdzi się czego innego, ustawy partykularne mają charakterterytorialny, nie zaś personalny.

Kan. 15 § 1

Niewiedza lub błąd dotyczące ustaw unieważniających lub uniezdalniającychnie powstrzymują ich skutków, chyba że co innego jest wyraźnie postanowione.

15 § 2.

Nie domniemywa się niewiedzy lub błędu odnośnie do ustawy, kary albo faktuwłasnego, albo cudzego notoryjnego; natomiast domniemywa się to odnośnie do faktu cudzegonienotoryjnego, dopóki coś przeciwnego nie zostanie udowodnione. Kan. 16§ 1.

16 § 3.

Interpretacja zaś w formie wyroku sądowego albo aktu administracyjnegow poszczególnej sprawie nie ma mocy ustawy i wiąże jedynie osoby oraz dotyczy spraw, dla których została wydana.

Kan. 18

Ustawy, które ustanawiają kary albo ograniczają swobodne wykonywanieuprawnień, albo zawierają wyjątek od ustawy, podlegają ścisłej interpretacji.

Kan. 21

W razie wątpliwości nie domniemywa się, że ustawa poprzednia zostałaodwołana, lecz ustawy późniejsze należy odnieść do wcześniejszych i w miarę możliwości z nimiuzgodnić.

Kan. 22

Ustawy państwowe, do których odsyła prawo kościelne, należy stosować w prawiekanonicznym z tymi samymi skutkami, o ile nie są sprzeczne z prawem Bożym i prawo kanonicznenie zastrzega inaczej.

Kan. 23

Moc ustawy ma tylko ten zwyczaj wprowadzony przez wspólnotę wiernych, któryzostał zatwierdzony przez ustawodawcę, zgodnie z kanonami niżej zamieszczonymi.

Kan. 24 § 1.

Żaden zwyczaj sprzeczny z prawem Bożym nie może uzyskać mocy ustawy.

24 § 2.

Nie może też uzyskać mocy ustawy zwyczaj sprzeczny z prawem kanonicznym albopowstały obok niego, jeżeli nie jest rozumny; nie jest zaś rozumny zwyczaj wyraźnie przez prawoodrzucony.

Kan. 25

Moc ustawy uzyskuje tylko ten zwyczaj, który jest zachowywany z zamiaremwprowadzenia prawa przez wspólnotę zdatną przynajmniej do przyjęcia ustawy.

Kan. 27

Zwyczaj jest najlepszym interpretatorem ustaw.

Kan. 29

Dekrety ogólne, za pomocą których właściwy ustawodawca wprowadzadla wspólnoty zdatnej do przyjęcia ustawy przepisy obowiązujące wszystkich, są ustawamiwe właściwym znaczeniu i rządzą się przepisami kanonów o ustawach.

Kan. 32

Ogólne dekrety wykonawcze obowiązują osoby podlegające ustawom, określającsposoby wykonania tych ustaw albo przynaglając do ich przestrzegania.

Kan. 33

§ 1. Ogólne dekrety wykonawcze, także wtedy, gdy są wydane w formiedyrektoriów albo dokumentów o innej nazwie, nie zmieniają ustaw, a ich przepisy sprzecznez ustawami są pozbawione wszelkiej mocy.

34 § 2.

Postanowienia instrukcji nie zmieniają ustaw, a jeżeli któreś z nich nie dadzą siępogodzić z przepisami ustaw, są pozbawione wszelkiej mocy.

34 § 3.

Instrukcje tracą moc nie tylko przez odwołanie dokonane wprost albo w sposóbdorozumiany przez właściwą władzę, która je wydała, albo wyższą, lecz także przez wygaśnięcieustawy, dla której wyjaśnienia czy wprowadzenia jej w życie zostały wydane.