Question |
Answer |
|
start learning
|
|
świadomy zabieg stylistyczny, polegający na subtelnym lub wyrażnym nawiązywaniu do innych dzieł literackich, stylów, motywów czy postaci, które wzbogacają interpretacje dzieł utworu. może sie objawiać poprzez podobieństwo imion bohaterów, analogiczne sceny, miejsca akcji lub nawiązania symboliczne
|
|
|
|
start learning
|
|
proces literacki polegający na świadomym nadawaniu wydarzeniom historycznym lub postaciom rzeczywistym cech heroicznych, wzniosłych, legendarnych, mitycznych. Dzięki temu procesowi wydarzenia historyczne zyskują nową jakość interpretacyjną, stając się ponadczasowymi, archetypicznymi wzorcami, nawiązującymi do ogólnoludzkich wartości i ideałów. Twórca celowo porównuje swoich bohaterów lub przedstawiane zdarzenia do powszechne znanych postaci z mitów, legend czy opowieści bohaterskich, co prowadzi do idealizacji, podkreślenia wyjątkowości oraz nadania im głębszego, symbolicznego wymiaru.
|
|
|
|
start learning
|
|
świadomy zabieg literacki polegający na odebraniu postaciom lub wydarzeniom tradycyjnie przypisywanego im heroizmu, wzniosłości i symbolicznego znaczenia Proces ten prowadzi do obalenia funkcjonującyh w świadomości zbiorowej mitów historycznych i kulturowych, odsłaniając prawdziwe, często bolesne lub rozczarowujące oblicze opisywanych sytuacji. Jej istotą jest przedstawienie wydarzeń i bohaterów w sposób realistyczny, nierzadko surowy, brutalny, pozbawiony idealizacji.
|
|
|
|
start learning
|
|
świadomy zabieg literacki, który polega na celowym wykorzystaniu sprzeczności pomiędzy dosłownym, powierzchniownym znaczeniem wypowiedzi a jej rzeczywistym, głębszym i ukrytym zcnaczeniem W efekcie czytelnik zostaje zmuszony do interpretacji oraz refleksji nad tym, co nie zostało wyrażone wprost. Zrozumienie ukrytych sensów Intencjonalne użycie ironii opiera się na dystansie między pozornym sensem komunikatu a tym, co rzeczywiście chce przekazać autor.
|
|
|
|
start learning
|
|
nazywany również uniwersum, to fundamentalny element dzieła literackiego, obejmujący przestrzeń i czas akcji, bohaterów, wydarzenia oraz relacje między nimi. sposób kreowania świata decyduje o charakterze całego dzieła, wpływa na sposób jego odbioru, interpretacje i ocene przedstawionych treści,
|
|
|
|
start learning
|
|
świadomy zabieg literacki, polegający na wprowadzeniu do dzieła elementów z życia autora- jego przezyc, doświadczeń, myśli i obserwacji rzeczywistości. dzięki autobiografizmowi literatura zyskuje na autentyczności, głębi emocjonalnej i psychologicznej, co pozwala czytelniko identyfikować się z bohaterami i zbliża ich do uniwersalnych prawd o ludzkim życiu Funkcją autobiografizmu jest między innymi uwiarygodnienie opisanych wydarzeń, pogłębienie psychologiczne portretu bohaterów oraz uniemożliwienie autorowi osobistej refleksji nad światem
|
|
|
|
start learning
|
|
idea artystyczna, zakładająca jedność różnych dziedzin twórczości. Romantyy byli przekonani, że wszystkie języki sztuki wyrażają podobne duchowe treści, bez względu na forme-literacką, muzyczną, teatralną, plastyczną każda ze sztuk miała operować symbolami, odwołując się do rzeczywistości duchowej, emocjonalnej i metaficznej
|
|
|
|
start learning
|
|
postać, wydarzenie lub przedmiot mający ukyte, symboliczne znaczenie(np lis w bajkach krasickiego to alegoria sprytu)
|
|
|
|
start learning
|
|
współistnienie sprzecznych uczuć lub postaw wobec jednej osoby lub zjawiska(np ambiwalencja miłości i nienawiści)
|
|
|
|
start learning
|
|
coś, co nie pasuje do swojej epoki historycznej9 np samochód w średniowiecznej powieści)
|
|
|
|
start learning
|
|
pogląd, według którego człowiek jest centrum i miarą wszystkiego.
|
|
|
|
start learning
|
|
zestawienie dwóch przeciwstawnych pojęć w celu podkreślenia kontrastu(np,życie i śmierć, światło i ciemnośc,
|
|
|
|
start learning
|
|
wywyższenie, idealizacja jakiejś postaci, cechy lub wartości(np apoteza miłości i ojczyzny w poezji romantycznej)
|
|
|
|
start learning
|
|
pierwotny i uniwersalny wzorzec postaci lub sytuacji(np archetyp bohatera-wędrowca)
|
|
|
|
start learning
|
|
prawdziwość, szczerość wyrazu, bez udawania (np. autentyczność emocji w liryce)
|
|
|
|
start learning
|
|
osoba lub instytucja mająca wpływ ze względu na wiedze, doświadczenie lub pozycję społeczną
|
|
|
|
start learning
|
|
podział na dwa przeciwstawne bieguny, np. dobro-zło, mężczyzna-kobieta (często analizowana w gender studies)
|
|
|
|
start learning
|
|
ograniczenie swobody wypowiedzi, szczególnie przez władzę polityczną
|
|
|
cierpienie egzystencjalne start learning
|
|
głębokie, duchowe poczucie bezsensu, samotności, wynikające z refleksji nad ludzkim losem
|
|
|
|
start learning
|
|
rozbijanie i podważanie utartych znaczeń i struktur tekstu, by ukazać jego wieloznaczność
|
|
|
|
start learning
|
|
pozbawienie człowieka jego godności, człowieczeństwa(np. w kontekście wojny lub obozów koncentracyjnych)
|
|
|
|
start learning
|
|
pogląd, że wszystkie wydarzenia sąą z góry ustalone przez wcześniejsze przyczyny i nieuniknione
|
|
|
|
start learning
|
|
metoda rozumowania przez zestawianie tez i antytez w celu dojścia do prawdy
|
|
|
|
start learning
|
|
podział na dwa wykluczające się elementy(np. duch-ciało, rozum-uczucie)
|
|
|
|
start learning
|
|
sposób mówienia o świecie, kształtujący nasze rozumienie rzeczywistości(mp. dyskurs polityczny, literacki)
|
|
|
|
start learning
|
|
nurt filozoficzny i literacki zajmujący się sensem życia, wolnością i odpowiedzialnością jednostki
|
|
|
|
start learning
|
|
umiejętność wczuwania sie w sytuacje drugiego człowieka, rozumienia jego emocji
|
|
|
|
start learning
|
|
wyzwolenie się spod dominacji, np kobiet spod opresji społecznej, klas niższych spod władzy elit
|
|
|
|
start learning
|
|
silne nacechowanie uczuciowe wypowiedzi lub postawy bohatera
|
|
|
|
start learning
|
|
nagłe, duchowe olśnienie; moment głębokiego uświadomienia sobie jakiejś prawdy
|
|
|
|
start learning
|
|
okres histori literatury o wspólnych cechach tematycznych i stylistycznych(np. romantyzm, pozytywizm)
|
|
|
|
start learning
|
|
system norm i wartości, według których jednostka ocenia, co jest dobre, a co złe
|
|
|
|
start learning
|
|
stopniowa zmiana przekonań bohatera lub narratora pod wpływem doświadczeń
|
|
|
|
start learning
|
|
przekonanie, że los człowieka jest z góry przesądzony i nieunikniony
|
|
|
|
start learning
|
|
znaczenie ukryte, metaforyczne, przypisane postaciom, miejscom, przedmiotom w dziele literackim
|
|
|
|
start learning
|
|
postawa odważna, ofiarna, często związana z walką o wyższe wartości
|
|
|
|
start learning
|
|
celowe wyolbrzymienie w celu wzmocnienia wyrazu artystycznego lub emocjonalnego
|
|
|
|
start learning
|
|
człowiek wędrowiec, metafora ludzkiego zycia jako drogi (często w literaturze egzystencjalnej i religijnej)
|
|
|
|
start learning
|
|
postawa stawiająca jednostkę i jej potrzeby ponad zbiorowość
|
|
|