Biologia - gimnazjum - terminy

 0    189 flashcards    Inaya
download mp3 print play test yourself
 
Question Answer
akomodacja oka
start learning
zmiana kształtu soczewki oka umożliwiająca ostre widzenie obrazów z bliska i daleka
allel
start learning
wersja genu. Wyróżniamy allele dominujące, oznaczane dużą literą, i allele recesywne, oznaczane matą literą
analogia
start learning
podobieństwo narządów, układów narządów lub przebiegu procesów życiowych u niespokrewnionych ze sobą organizmów
antygeny
start learning
występ na powierzchni komórek cząsteczki dzięki którym organizm odróżnia własne komórki od obcych. Wywołują swoistą reakcję obronną organizmu: po rozpoznaniu obcego antygenu specjalny rodzaj krwinek białych - limfocyty B - zaczyna produkować przeciwciała
autosomy (chromosomy autosomalne)
start learning
wszystkie chromosomy z wyjątkiem chromosomów płci
autotrofy (organizmy samożywne, producenci)
start learning
organizmy wytwarzające związki organiczne z prostych związków nieorganicznych, np. rośliny
ATP (adenozynotrifosforan)
start learning
związek chemiczny, który chwilowo magazynuje energię w wiązaniach wysokoenergetycznych i przenosi ją w komórce
bezkręgowce
start learning
zwierzęta, które nie mają kręgosłupa - to m.in. gąbki (gąbka grecka) parzydełkowce (koral szlachetny) płazińce (tasiemiec uzbrojony) nicienie (glista ludzka) pierścienice (dżdżownica ziemna) stawonogi (rak stawowy) i mięczaki (ślimak winniczek)
bezowodniowce
start learning
organizmy, które nie wytwarzają błon płodowych, np. ryby, płazy
białka
start learning
związki organiczne zbudowane z aminokwasów, pełniące w organizmie m.in. funkcje budulcowe, enzymatyczne, transportujące oraz obronne
biocenoza
start learning
żywy składnik ekosystemu obejmujący ogół organizmów zamieszkujących jeden teren w tym samym czasie i powiązanych ze sobą zależnościami, głównie pokarmowymi
biotop
start learning
nieożywiona część ekosystemu obejmująca takie czynniki środowiska, jak: woda, podłoże, klimat, energia słoneczna, temperatura
bioróżnorodność
start learning
patrz: różnorodność biologiczna
celuloza
start learning
cukier złożony budujący ściany komórkowe roślin
chityna
start learning
cukier złożony budujący ściany komórkowe grzybów i oskórek stawonogów
chlorofil
start learning
zielony barwnik znajdujący się w chloroplastach. Pochłania energię świetlną w zakresie niebieskim i pomarańczowym. Jest niezbędny roślinom do przeprowadzania fotosyntezy
chloroplast
start learning
składnik komórki, w którym odbywa się proces fotosyntezy
chłonka
start learning
p. limfa
chromatyda
start learning
potówka chromosomu zawierająca jedną cząsteczkę DNA
chromatyna
start learning
połączenie DNA i białek, które odpowiadają za upakowanie DNA
chromosom
start learning
struktura zbudowana z DNA i białek, występująca w jądrze komórkowym która w niedzielącej się komórce zawiera 1 cząsteczkę DNA. Liczba chromosomów jest stała dla gatunku (komórki ciała człowieka zawierają 46 chromosomów, oprócz gamet, które mają ich 23)
chromosomy autosomalne
start learning
p. autosomy
ciałko żółte
start learning
przekształcony po owulacji pęcherzyk jajnikowy, który wytwarza progesteron
cukry
start learning
p. węglowodany
cykl miesiączkowy
start learning
cykliczne, regulowane hormonalnie zmiany w organizmie kobiety, głównie w obrębie błony śluzowej macicy i jajników, przygotowujące ją do ewentualnej ciąży. Trwa zwykle od 26 do 34 dni
cykl rozwojowy
start learning
etapy rozwoju organizmu od powstania do wydania na świat potomstwa
cytoplazma
start learning
część komórki obejmująca wszystkie jej składniki oprócz jądra, oddzielona od środowiska zewnętrznego błoną komórkową. Płynnym składnikiem cytoplazmy jest cytozol (cytoplazma podstawowa), który składa się m.in. z wody, białek i cukrów
czynnik mutagenny
start learning
czynnik wywołujący mutacje, np. promieniowanie rentgenowskie
defekacja
start learning
usuwanie z organizmu niestrawionych resztek pokarmu
destruenci
start learning
grupa konsumentów rozkładająca związki organiczne zawarte w martwych organizmach na proste związki nieorganiczne. Do destruentów należy większość bakterii oraz grzybów
diploidalna komórka
start learning
komórka zawierająca podwójny zestaw chromosomów. Diploidalne są np. komórki ciała człowieka z wyjątkiem komórek rozrodczych
DNA (kwas deoksyrybonukleinowy)
start learning
związek chemiczny będący nośnikiem informacji genetycznej wszystkich organizmów i wielu wirusów
dobór naturalny
start learning
mechanizm ewolucji, który sprawia, że przeżywają i wydają na świat potomstwo osobniki najlepiej przystosowane do życia w danych warunkach
drewno
start learning
rodzaj tkanki przewodzącej roślin. Transportuje wodę wraz z solami mineralnymi z korzeni do pozostałych części roślin
dwunastnica
start learning
początkowy odcinek jelita cienkiego, do którego dostaje się pokarm z żołądka. Rozpoczyna się w niej trawienie tłuszczów i cukrów, a także kontynuowane jest trawienie białek
dymorfizm płciowy
start learning
występowanie różnic w wyglądzie osobników męskich i żeńskich należących do jednego gatunku
dziedziczenie
start learning
przekazywanie potomstwu cech organizmów rodzicielskich
dzieworództwo (partenogeneza)
start learning
sposób rozmnażania, który polega na powstawaniu nowego organizmu z niezapłodnionej komórki jajowej. Występuje np. u rozwielitek i mszyc
efektor
start learning
ostatni element łuku odruchowego. Narząd wykonujący daną czynność w odpowiedzi na bodziec nerwowy. Efektorem może być np. mięsień ręki, który kurczy się w odpowiedzi na bodziec nerwowy wywołany ukłuciem
ekologia
start learning
dział biologii zajmujący się badaniem wzajemnego wpływu różnych organizmów oraz opisywaniem zależności między organizmami a środowiskiem, w którym żyją
ekosystem
start learning
ogół wszystkich organizmów powiązanych wzajemnymi zależnościami (biocenoza) wraz ze środowiskiem nieożywionym (biotopem), w którym występują. W ekosystemie odbywa się przepływ energii i krążenie materii
endemit
start learning
organizm, który żyje tylko na ograniczonym obszarze i nie jest spotykany w innych miejscach na Ziemi, np. legwan morski z wysp Galapagos
enzymy
start learning
białka przyspieszające reakcje chemiczne
erytrocyty (krwinki czerwone)
start learning
komórki krwi odpowiedzialne za transport tlenu. Zawierają czerwony barwnik krwi - hemoglobinę
estrogeny
start learning
żeńskie hormony płciowe wytwarzane głównie przez jajniki. Wpływają na pracę układu rozrodczego oraz wykształcenie żeńskich cech płciowych
ewolucja
start learning
proces powolnych i stopniowych zmian budowy organizmów, sposobu ich życia, upodobań pokarmowych lub innych cech gatunkowych, prowadzący do powstania nowego gatunku
fibrynogen
start learning
białko osocza uczestniczące w procesie krzepnięcia krwi
fenotyp
start learning
zespół możliwych do zaobserwowania cech organizmu, np. kolor oczu, włosów
fermentacja
start learning
proces oddychania beztlenowego, który polega na rozkładzie cukrów do prostszych związków organicznych, takich jak kwas mlekowy czy alkohol etylowy
fotosynteza
start learning
proces wytwarzania związków organicznych ze związków nieorganicznych (dwutlenku węgla i wody) przy udziale energii świetlnej, przeprowadzany przez organizmy samożywne
fragmentacja
start learning
sposób rozmnażania bezpłciowego niektórych roślin i grzybów, polegający na dzieleniu się organizmu macierzystego na kilka części, z których rozwijają się osobniki potomne
gameta
start learning
komórka rozrodcza służąca do rozmnażania płciowego. Gamety męskie u większości zwierząt to plemniki, a gamety żeńskie - komórki jajowe
gametofit
start learning
pokolenie płciowe występujące w cyklu rozwojowym roślin, wytwarzające gamety męskie i żeńskie
gatunek
start learning
podstawowa jednostka klasyfikacji biologicznej. Gatunek tworzą wszystkie osobniki podobne do siebie, mające zbliżone wymagania życiowe, mogące krzyżować się ze sobą i wydawać płodne potomstwo
gen
start learning
odcinek DNA zawierający informacje dotyczące budowy białka lub cząsteczki RNA. Podstawowa jednostka dziedziczności
genotyp
start learning
zespół wszystkich genów danego organizmu, także: zapis alleli pojedynczych genów
glikogen
start learning
cukier złożony magazynowany w wątrobie zwierząt i grzybów, wykorzystywany jako zapasowe źródło energii
glony
start learning
sztucznie wyodrębniona grupa obejmująca organizmy samożywne, jednokomórkowe i wielokomórkowe, żyjące w wodzie lub środowisku wilgotnym. Do glonów należą przedstawiciele 3 królestw: bakterii (np. sinice), protistów (np. brunatnice) i roślin (zielenice)
glukoza
start learning
cukier prosty, który jest podstawowym źródłem energii dla organizmów
gonady
start learning
narządy, w których powstają gamety, np. u zwierząt gonady męskie to jądra, a gonady żeńskie - jajniki
gruczoł
start learning
narząd wytwarzający i wydzielający jakąś substancję, np. hormon, ślinę, pot, łój, mleko. Gruczoł wydzielania zewnętrznego (np wątroba) odprowadza wyprodukowane substancje przez przewody wyprowadzające. Gruczoł dokrewny (tarczyca) wydziela hormony do krwi
haploidalna komórka
start learning
komórka zawierająca pojedynczy zestaw chromosomów. Haploidalne są np. gamety u zwierząt. Gamety ludzkie mają po 23 chromosomy
hemofilia
start learning
choroba dziedziczna polegająca na zaburzeniu krzepliwości krwi
hemoglobina
start learning
białko zawarte w erytrocytach, które ma zdolność przyłączania tlenu
heterotrofy (organizmy cudzożywne)
start learning
organizmy, które potrzebne do życia związki organiczne pobierają z innych organizmów. Heterotrofami są np. zwierzęta, grzyby i niektóre protisty
heterozygota
start learning
osobnik mający jeden allel dominujący i jeden allel recesywny danego genu
homeostaza
start learning
stabilność warunków środowiska wewnętrznego organizmu, takich jak temperatura, ciśnienie, stężenie jonów, substancji odżywczych i tlenu we krwi, utrzymywana dzięki współpracy wszystkich układów narządów
homologia
start learning
podobieństwo budowy narządów, ich układów oraz przebiegu procesów życiowych u gatunków pochodzących od wspólnego przodka, czyli spokrewnionych ze sobą
homozygota
start learning
osobnik mający takie same allele danego genu
informacja genetyczna
start learning
zapis wszystkich cech dziedzicznych poszczególnych komórek i całego organizmu. Jej nośnikiem jest kwas deoksyrybonukleinowy (DNA)
insulina
start learning
hormon obniżający poziom glukozy we krwi, wydzielany przez trzustkę po posiłku
jajeczkowanie
start learning
p. owulacja
jajorodność
start learning
forma rozrodu zwierząt polegająca na tym, że zarodek rozwija się w jaju poza organizmem matki. Występuje m.in. u ptaków
jajożyworodność
start learning
forma rozrodu zwierząt polegająca na tym, że zarodek rozwija się w jaju znajdującym się w organizmie matki. Występuje u niektórych ryb (np. rekina młota), płazów (np. salamandry plamistej) i gadów (np. żmii zygzakowatej)
jądro komórkowe
start learning
składnik komórki zawierający materiał genetyczny i sterujący wszystkimi procesami zachodzącymi w komórce
kariotyp
start learning
zestaw chromosomów danego osobnika
kod genetyczny
start learning
sposób zapisu informacji o budowie białek w komórce
komensalizm (współbiesiadnictwo)
start learning
oddziaływanie między populacjami, w którym jeden organizm czerpie korzyści z obecności drugiego, nie wyrządzając mu szkody ani nie przynosząc pożytku. Zależność ta nie jest konieczna do przeżycia organizmu. Występuje np. pomiędzy hieną a lwem
komórczak
start learning
komórka zawierająca wiele jąder
komórka
start learning
najmniejszy element budulcowy i funkcjonalny każdego organizmu
konsumenci
start learning
organizmy, które żywią się innymi organizmami lub ich szczątkami. Konsumentami są m.in. zwierzęta, grzyby i pasożytnicze rośliny
korek
start learning
rodzaj tkanki okrywającej zbudowanej z martwych komórek wypełnionych powietrzem. Pokrywa głównie łodygi drzew i krzewów
kosmówka
start learning
błona płodowa otaczająca zarodek i pozostałe błony płodowe. U ssaków otacza też płód i uczestniczy w tworzeniu łożyska
kręgowce
start learning
zwierzęta, które mają szkielet osiowy. Należą do nich m.in. ryby (np. karaś złocisty), płazy (np. żaba trawna), gady (np. jaszczurka zwinka), ptaki (np. wróbel domowy) i ssaki (np. kret europejski)
krwawienie miesiączkowe
start learning
p. miesiączka
krwinki białe
start learning
p. leukocyt
krwinki czerwone
start learning
p. erytrocyty
larwa
start learning
stadium rozwojowe występujące w rozwoju złożonym zwierząt, niedojrzale płciowo i zwykle niepodobne do postaci rodzicielskiej
leukocyty (krwinki białe)
start learning
komórki krwi, tlóre unieszkodliwiają drobnoustroje chorobotwórcze
limfa (chłonka)
start learning
płyn krążący w naczyniach limfatycznych, przypominający składem osocze krwi
linia boczna
start learning
narząd zmysłu ryb i larw płazów rejestrujący ruchy wody
linienie
start learning
usuwanie starego oskórka i zastępowanie go nowym u stawonogów, zrzucanie naskórka u gadów i zmiana sierści u ssaków
łożysko
start learning
narząd powstający w czasie ciąży u samic ssaków. Umożliwia wymianę m.in. substancji odżywczych, tlenu, dwutlenku węgla i mocznika między matką a rozwijającym się płodem
luk odruchowy
start learning
droga impulsu nerwowego od receptora do efektora
łyko
start learning
rodzaj tkanki przewodzącej. Transportuje związki organiczne powstałe w procesie fotosyntezy z zielonych części roślin do pozostałych organów
materiał genetyczny
start learning
nośnik informacji genetycznej. U organizmów jest nim DNA, u niektórych wirusów - RNA
mejoza
start learning
mejoza (podział redukcyjny) podział komórki prowadzący do powstania czterech komórek o zmniejszonej o połowę liczbie chromosomów. W jej wyniku powstają komórki rozrodcze większości organizmów oraz zarodniki niektórych roślin i grzybów
menstruacja
start learning
p. miesiączka
miazga
start learning
rodzaj tkanki twórczej. Składa się z komórek, które intensywnie się dzielą. Umożliwia roślinie przyrost na grubość
miesiączka (krwawienie miesiączkowe, menstruacja)
start learning
pierwsza faza cyklu miesiączkowego kobiet, w czasie której błona Śluzowa macicy złuszcza się i wraz z niewielką ilością krwi jest usuwana poza organum
mikoryza
start learning
przykład mutualizmu. Związek grzybów z korzeniami roślin, który ułatwia roślinom pobieranie wody i soli mineralnych, a grzybom zapewnia substancje odżywcze
mitochondrium
start learning
składnik komórki, w którym odbywa się proces uwalniania energii
mitoza
start learning
podział komórki, w którego wyniku powstają dwie komórki potomne o tej samej liczbie chromosomów, co w komórce macierzystej. Prowadzi do wzrostu organizmów wielokomórkowych, u jednokomórkowych jest sposobem rozmnażania bezpłciowego
mózgowie
start learning
mózgowie główna część ośrodkowego układu nerwowego składająca się z mózgu, móżdżku i pnia mózgu. Kontroluje i reguluje pracę wszystkich części ciała, odpowiada też za zapamiętywaiłe i emocje
móżdżek
start learning
część mózgowia odpowiedzialna za utrzymanie równowagi, koordynację ruchów i regulację siły skurczów mięśni
mutacja
start learning
trwała zmiana w materiale genetycznym. Może dotyczyć sekwencji nukleotydów w DNA, strul<lury lub liczby chromosomów
mutualizm (symbioza)
start learning
ścisły związek dwóch organizmów, przynoszący obustronne korzyści i konieczny do przetrwania tych organizmów, np. związek glonu i grzyba w poroście
narządy szczątkowe
start learning
narządy uznawane za ślady po ewolucyjnych przodkach, które obecnie nie odgrywają istotnej roli
nefron
start learning
element budowy nerki składający się z ciałka nerkowego i kanalika nerkowego. Odbywa się w nim oczyszczanie krwi i wytwarzanie moczu
nerw
start learning
nerw wiązka włókien nerwowych, która przekazuje impulsy nerwowe między ośrodkowym układem nerwowym a innymi częściami ciała
neuron
start learning
komórka nerwowa. Wytwarza i przekazuje impulsy nerwowe. Składa się z ciała komórki i przeważnie krótkich wypustek - dendrytów oraz długiej wypustki - aksonu
nisza ekologiczna
start learning
wszystkie wymagania organizmów danego gatunku, niezbędne do przeżycia i wydania na świat potomstwa
oddychanie
start learning
uwalnianie zmagazynowanej w związkach odżywczych energii potrzebnej organizmom do życia. Oddychanie tlenowe - uzyskiwanie energii przy udziale tlenu. Oddychanie beztlenowe - uzyskiwanie energii w warunkach beztlenowych
odporność
start learning
zdolność organizmu do obrony przed czynnikami chorobotwórczymi
Odporność nieswoista
start learning
Odporność nieswoista (wrodzona) jest skierowana przeciwko wszystkim czynnikom chorobotwórczym i wynika z istnienia naturalnych barier obronnych (takich jak skóra, ślina, Izy, kwas żołądkowy) oraz odruchów obronnych (takich jak kaszel, kichanie, wymioty).
Odporność swoista
start learning
Odporność swoista jest skierowana przeciwko określonym czynnikom chorobotwórczym, wiąże się z wytwarzaniem przeciwciał
odruch
start learning
automatyczna reakcja organizmu na bodziec
ogniwa pośrednie
start learning
organizmy, które mają cechy dwóch różnych grup systematycznych, np. archeopteryks - ogniwo pośrednie między gadami a ptakami
okwiat
start learning
okwiat element budowy kwiatu roślin okrytonasiennych, który składa się z płatków korony i działek kielicha. Osłania organy rozmnażania (pręciki i słupek lub słupki)
omocznia
start learning
błona płodowa tworząca w jajach gadów i ptaków pęcherz, w którym gromadzone są produkty przemiany materii rozwijającego się organizmu. U ssaków bierze udział tworzeniu pępowiny
organizmy samożywne
start learning
p. autotrofy
organizmy cudzożywne
start learning
p. heterotrofy
osmoza
start learning
przenikanie wody z roztworu o mniejszym stężeniu do roztworu o większym stężeniu, prowadzące do wyrównania stężeń
osocze
start learning
płynny składnik krwi złożony m.in. z wody, soli mineralnych, substancji odżywczych, dwutlenku węgla oraz hormonów
owocnik
start learning
element budowy ciała grzybów, w którym powstają zarodniki
owodnia
start learning
błona płodowa tworząca wokół zarodka, a u ssaków także płodu, pęcherz wypełniony płynem, który chroni rozwijający się organizm m„in. przed wyschnięciem i urazami
owodniowce
start learning
zwierzęta, których zarodki i płody wytwarzają błony płodowe. Należą do nich gady, ptaki i ssaki
owulacja (jajeczkowanie)
start learning
uwolnienie komórki jajowej z jajnika
partenogeneza
start learning
p. dzieworództwo
pasożyt
start learning
organizm żyjący kosztem innego organizmu zwanego żywicielem. Pasożyt zewnętrzny - zyje na powierzchni ciała żywiciela. Pasożyt wewnętrzny - żyje wewnątrz ciała żywiciela
pączkowanie
start learning
sposób rozmnażania bezpłciowego, polegający na tworzeniu się na ciele organizmu rodzicielskiego pączka, który stopniowo rozwija się w organizm potomny, identyczny z organizmem rodzicielskim. Występuje ono m.in. u drożdży
pęcherz pławny
start learning
worek wypełniony mieszaniną gazów, umożliwiający rybie zmiany głębokości zanurzenia przy minimalnych stratach energii
pień mózgu
start learning
część mózgowia kierująca tymi funkcjami organizmu, które nie zależą od naszej woli (np. oddychaniem, pracą serca)
plankton
start learning
zespół drobnych organizmów biernie unoszących się w toni wodnej. Składa się m.in. z fitoplanktonu (glonów) i zooplanktonu (organizmów zwierzęcych)
plecha
start learning
wielokomórkowe ciało grzybów i glonów złożone z niezróżnicowanych komórek
płytki krwi
start learning
elementy morfotyczne krwi odpowiadające za proces krzepnięcia
podział redukcyjny
start learning
p. mejoza
populacja
start learning
grupa organizmów jednego gatunku zamieszkująca w tym samym czasie określony obszar
pręcik
start learning
męski organ rozrodczy, który jest elementem budowy kwiatu. Powstaje w nim pyłek
producent
start learning
p. autotrof
progesteron
start learning
żeński hormon płciowy wytwarzany w jajnikach przez ciałko żółte, odpowiedzialny za zmiany w obrębie macicy przygotowujące ją na przyjęcie zarodka
protisty
start learning
królestwo obejmujące samo- i cudzożywne organizmy jądrowe, jedno- i wielokomórkowe, o cechach niepozwalających ich zaliczyć do grzybów, roślin czy zwierząt. Zyją w środowiskach wilgotnych i wodnych
przeciwciała
start learning
cząsteczki powstające podczas swoistej reakcji odpornościowej organizmu, wytwarzane przez niektóre leukocyty przeciwko konkretnym czynnikom chorobotwórczym, z którymi się łączą i unieszkodliwiają je
przemiana pokoleń
start learning
występowanie po sobie w cyklu rozwojowym większości roślin, grzybów oraz niektórych zwierząt pokoleń rozmnażających się płciowo i bezpłciowo
receptor
start learning
struktura odbierająca bodźce, np. komórka węchowa w nosie, ciałko dotykowe w skórze
recykling
start learning
przetwarzanie odpadów na nowe produkty
relikt
start learning
gatunek, który przetrwał do dziś, mimo że pozostałe organizmy z grupy, do której należał, dawno wymarły, np. dziobak czy latimeria
replikacja
start learning
proces, w którego wyniku z jednej cząsteczki DNA powstają dwie cząsteczki identyczne z pierwotną. Następuje przed podziałem komórki
RNA (kwas rybonukleinowy)
start learning
RNA to związek chemiczny, który bierze udział w wytwarzaniu białka w komórce
mRNA
start learning
mRNA przenosi informacje o kolejności aminokwasów w białku z jądra do cytoplazmy. tRNA transportuje aminokwasy do miejsca syntezy białek. rRNA buduje rybosomy, które przeprowadzają syntezę białek
tRNA
start learning
tRNA transportuje aminokwasy do miejsca syntezy białek. rRNA buduje rybosomy, które przeprowadzają syntezę białek
rRNA
start learning
rRNA buduje rybosomy, które przeprowadzają syntezę białek
rozdzielnopłciowość
start learning
występowanie u jednego gatunku osobników płci męskiej i żeńskiej
rozmnażanie
start learning
proces powstawania nowych osobników z organizmów rodzicielskich
Rozmnażanie płciowe
start learning
Rozmnażanie płciowe - rozmnażanie za pomocą komórek rozrodczych. Organizmy potomne mają cechy obu organizmów rodzicielskich
Rozmnażanie bezpłciowe
start learning
Rozmnażanie bezpłciowe - powstawanie osobników potomnych z komórek lub fragmentów organizmu rodzicielskiego. Organizmy potomne mają identyczny materiał genetyczny jak osobniki rodzicielskie
rozwój prosty
start learning
rozwój prosty - rozwój, w którym młody organizm potomny jest podobny do organizmu rodzicielskiego. Przechodzą go gady, ptaki i ssaki
rozwój złożony
start learning
rozwój, w którym występuje larwa, różniąca się od postaci dorosłej, zdolna do samodzielnego życia. Jest on charakterystyczny np. dla owadów i płazów
równowaga biologiczna
start learning
stan ekosystemu, w którym nie ulega on dużym i trwałym zmianom
różnorodność biologiczna (bioróżnorodność)
start learning
bogactwo form życia występujących na Ziemi. Wyróżniamy różnorodność ekosystemową, gatunkową i genetyczną
saprobionty
start learning
organizmy cudzożywne odżywiające się szczątkami innych organizmów. Zapobiegają gromadzeniu się w przyrodzie martwej materii, umożliwiają obieg materii. Należą do nich m.in. dżdżownice, niektóre grzyby i bakterie
siatkówka
start learning
wewnętrzna błona gałki ocznej, w której znajdują się komórki światłoczułe, czyli komórki odbierające bodźce świetlne
siedlisko
start learning
przestrzeń o określonych cechach fizycznych i chemicznych, w której żyje dany organizm
skamieniałość
start learning
szczątki i ślady organizmów zachowane w osadach skorupy ziemskiej
skórka
start learning
rodzaj tkanki okrywającej. Jest zbudowana z żywych komórek, z których większość nie ma chloroplastów. Pokrywa młode części roślin
skrobia
start learning
cukier złożony będący materiałem zapasowym roślin
słupek
start learning
żeński organ rozmnażania, który jest elementem budowy kwiatu rośliny okrytonasiennej. spora - p. zarodnik
sporofit
start learning
pokolenie występujące w cyklu rozwojowym roślin rozmnażające się bezpłciowo
stałocieplny organizm
start learning
organizm, który utrzymuje stałą temperaturę ciała niezależnie od temperatury otoczenła
sukcesja ekologiczna
start learning
proces stopniowego przekształcania się jednego ekosystemu w inny ekosystem
surowica
start learning
osocze krwi pozbawione fibrynogenu, zawierające przeciwciała zwalczające drobnoustroje chorobotwórcze lub trującą substancję
symbioza
start learning
p. mutualizm
ściana komórkowa
start learning
składnik komórki roślinnej, bakterii i grzybów, który oddziela jej wnętrze od środowiska zewnętrznego. U roślin ściana komórkowa jest zbudowana głównie z celulozy, u bakterii z cukrów i białek, u grzybów z chityny
środki dopingujące
start learning
substancje chemiczne powodujące rozrost mięśni, wzrost wytrzymałości i siły fizycznej. Są pomocne w leczeniu niektórych schorzeń (np. zaniku mięśni), mają szkodliwe działanie w wypadku stosowania przez osoby zdrowe
szczepionka
start learning
zawiesina zawierająca martwe lub osłabione drobnoustroje chorobotwórcze albo wirusy bądź ich części, wprowadzana do organizmu w celu pobudzenia układu odpornościowego do wytwarzania przeciwciał
tarło
start learning
okres rozrodu ryb
tchawki
start learning
narządy wymiany gazowej owadów, mające postać systemu rozgałęzionych rurek. Rozprowadzają powietrze po całym ciele
tętnice
start learning
naczynia krwionośne, którymi krew wypływa z serca. Największą tętnicą jest aorta, która u ssaków uchodzi z lewej komory serca
tkanka
start learning
zespół komórek o podobnej budowie, współpracujących ze sobą w pełnieniu określonych funkcji
tłuszcze
start learning
związki organiczne stanowiące zapasowe źródło energii u wielu organizmów i pełniące funkcje budulcowe (budują błony komórkowe). transpiracja - parowanie wody z ciała rośliny
tyroksyna
start learning
hormon tarczycy regulujący przemianę materii w organizmie
wakuola (wodniczka)
start learning
składnik komórki: roślinnej, grzyba i niektórych komórek pierwotniaków. Magazynuje zbędne lub czasowo niepotrzebne substancje. Bierze udział w regulacji ilości wody w komórce. U pierwotniaków (pantofelek) pewne wodniczki biorą udział w trawieniu pokarmu
węglowodany (cukry)
start learning
związki organiczne pełniące w organizmach funkcje energetyczne (np. glukoza), budulcowe (np. chityna) oraz zapasowe (np. skrobia)
wodniczka
start learning
p. wakuola
wydalanie
start learning
usuwanie z organizmu zbędnych produktów przemiany materii
wymiana gazowa
start learning
wymiana tlenu i dwutlenku węgla między organizmem a jego otoczeniem
zakwit wody
start learning
masowe pojawianie się w wodzie organizmów planktonowych. Prowadzi do zmniejszenia zawartości tlenu w wodzie, a w konsekwencji do ginięcia organizmów, głównie ryb
zalążek
start learning
część żeńskiego organu rozmnażania rośliny nasiennej. Po zapłodnieniu przekształca się w nasienie
zalążnia
start learning
dolna część słupka kwiatu, zawierająca zalążki. Po zapłodnieniu tworzy się z niej owocnia

You must sign in to write a comment